ECOLOGISCH verantwoorde aanpak buxusmot

UPDATE

Helaas, op 28 april 2018 bleek dat we de strijd tegen de buxusmot verloren hadden.

Lees meer.


Buxusmot in de Historische Kruidentuin

Helaas hebben wij 5 augustus 2017 geconstateerd dat de buxusmot (Glyphodes perspectalis, een micronachtvlinder) de buxushagen in de Historische Kruidentuin gevonden heeft. In de kruidentuin zijn vier tuinvakken van 8 bij 10 meter die omzoomd worden door buxus, die daar in 1997 geplaatst is.

Een exotische mot

De buxusmot is een exoot, die vanuit Noord-Azië de oversteek naar Europa heeft weten te maken vanuit landen die een soortgelijk klimaat hebben. In 2006 is de buxusmot in Duitsland gesignaleerd. Omdat de buxusmot meerdere cycli per jaar kent, waarbij de rupsen de buxus kaal vreten, kan het gebeuren dat de buxus uitgeput raakt en er zonder bestrijding van de rupsen weinig meer overblijft van de buxus. Dat is jammer, want op zich is de buxus een plant die zich goed kan herstellen van schade. Niet bestrijden is geen optie; als de rupsen niet verwijderd worden dan stijgt hun aantal explosief en betekent dat het einde van de buxusplant.

Een eerste onderzoek

Op maandag 7 augustus zijn we de schade aan de buxus goed gaan bekijken. Wat we in eerste instantie vonden, was heel veel oude uitwerpselen van rupsen, dat opgevangen was door spinnenwebben. Deze ronde ‘korreltjes’ zijn uitgedroogd en beige. Later vonden we ook de verse uitwerpselen, nog groene en vochtige ‘korreltjes’. Het duurde niet lang voordat we ook de volwassen rupsen zelf vonden: zo’n 4 cm lang, heldergroen van kleur met zwarte lengtestrepen en zwarte stippen, en een zwart kopje. Soms ingesponnen door dor blad met spinsel, soms in het gebladerte. Als je dan nog wat verder zoekt, zitten er vaak op zo’n plek meerdere rupsen.

De schade aan de buxus was maandag nog goed te overzien. Er zijn aan de buitenkant van de buxus kale plekken te zien, en ook plekken met nog oppervlakkige vraat, maar het grootste deel van de buxus ziet er nog goed uit. We zijn dan ook van plan om te proberen de buxus te redden, ondanks veel berichten in de media dat de buxusmot moeilijk te bestrijden is. De buxus is in de kruidentuin behoorlijk beeldbepalend. Er wordt vaak aangeraden de buxus te vervangen door andere planten, zoals de taxus. Maar zover zijn we nog niet, dat we dat willen overwegen.

Moeilijk te bestrijden

In 2007 is de mot voor het eerst gesignaleerd in Nederland, en er zijn al vele buxushagen geruimd. Sinds 2016 komt de mot in steeds meer provincies voor. Want ook al slaag je er zelf in je buxus buxusrups vrij te krijgen, als andere buxus in de buurt nog steeds rupsen heeft, dan is je buxus al snel weer besmet. De hele buurt moet dus buxusrups vrij zijn. 

Ecologisch verantwoorde aanpak

Natuurlijk willen wij de buxusrups zo ecologisch verantwoord mogelijk verwijderen. De meest milieu verantwoorde methode is de rupsen met de hand verwijderen. Dat is wel een flink werkje als je veel buxus hebt. Intussen hebben we wel ontdekt dat het ‘opschudden’ van de buxus met vegers met een steel vrij goed werkt. Door met een veger de buxus aan de zijkant goed stevig te ‘vegen’ vallen de rupsen uit de buxus op de grond en kun je ze oprapen. Dan in een plastic zak doen die je heel goed afsluit, en deze in de grijze container af laten voeren. De rupsen mogen niet zo in de groen container, dan ontsnappen ze. Het helpt om de zijkant van de buxus een aantal keer achter elkaar te vegen, elke ‘ronde’ vallen er rupsen uit.

Giftige bestrijdingsmiddelen geen oplossing op lange termijn

In de berichtgeving rond de bestrijding van de buxusmot worden tot onze schrik ook nogal wat insecticiden aangeraden, die absoluut niet milieu vriendelijk zijn. Ze zijn schadelijk voor andere insecten, voor vogels, voor de bodem en uiteindelijk ook voor ons.  Het met de hand de rupsen verwijderen wordt vrij weinig aangeraden, waarschijnlijk omdat het arbeidsintensief is. Op de langere termijn heeft het volgens ons echter de voorkeur zo eocologisch verantwoord mogelijk te tuinieren.

De buxusmot is nieuw voor ons, dus we willen ons er goed in verdiepen om te bepalen wat een goede aanpak is. Een interessant artikel staat op Velt.nu

De levenscyclus

De cyclus van ei, rups, pop en vlinder van de buxusmot is relatief kort. In april/mei verschijnt de eerste generatie vlinders. In september is er een piek van vlinders te zien. De vlinders zijn wit met een bruine rand aan de vleugels, en ongeveer 4 cm groot.

  • Vlinder – leeft ca. 8 dagen. Ze zetten hun tientallen eitjes in kleine groepjes af op de onderkant van het blad van de buxusplant (hun favoriete waardplant).
  • Rups – de jonge rupsen zijn vuilgeel. Als ze ongeveer 5 cm groot zijn krijgen ze lengtestrepen. Volgroeide rupsen zijn felgroen met zwarte lengtestrepen, zwarte stippen en een zwarte kop. Bij een gemiddelde temperatuur van 20°C duurt de ontwikkeling van ei naar pop ongeveer 26 dagen. Hoe warmer het weer, hoe sneller de ontwikkeling.
  • Pop – een ‘verse’ pop is felgroen met donkere strepen. De pop verkleurt naar licht beige naarmate deze ouder wordt. De pop is ongeveer 1,7 cm lang. Na een week of 2 verschijnt dan weer een vlinder en kan de cyclus opnieuw beginnen.

Er kunnen 2-4 cyclussen per jaar zijn – hoe warmer het weer, hoe meer cycli. In september worden de meeste vlinders gesignaleerd. De rupsen kunnen een strenge winter tot -10°C overleven, ingesponnen en blaadjes, en worden boven de 10-15 graden weer actief. In een zachte winter overleven er meer.

De rupsen zijn het kwetsbaarst, en daardoor het gemakkelijkst te bestrijden.

Verspreiding van de buxusmot

Volgens de Vlinderstichting bevatten 7 op de 10 tuinen buxus, waardoor de buxosmot genoeg voedsel vindt ook al komt de buxus niet in de natuur voor. De buxusmot kan daarom ook vrij makkelijk verspreiden – er is altijd wel een buxus in de buurt te vinden voor de vlinder om de eitjes op af te zetten.

Natuurlijke vijanden

Volgens de Vlinderstichting (artikel 3 september 2015 door Tymo Muus) zijn er nog niet veel krachtige natuurlijke vijanden van de buxusmot.  Via Facebook zagen we wel berichten dat mussen en mezen zich graag te goed doen aan de rupsen. We gaan ons dan ook verdiepen in de mogelijkheden om daar iets mee te doen, zoals de tuin vogelvriendelijker maken.

Natuurlijke remedies

De natuurlijke remedies die her en der aangeraden worden, willen we de komende tijd uitproberen.

Tip 1 – Rupsen rapen

Handmatig rupsen uit de buxus halen, met en zonder ingesponnen blad. Ook: de buxus vegen met een borstel waardoor de rupsen uit de buxus vallen. De rupsen afvoeren in goed afgesloten plastic zakken in de grijze container.

Tip 2 – Rabarberblad extract

Door een extract te maken van 500 gram rabarberblad in 3 liter water (24 uur laten staan) met een scheutje marseillezeep en hiermee te sproeien, raakt de buxusmot (de vlinder) in de war, want de buxus ruikt dan anders. De vlinder zou de plant dan met rust laten. Na 3 dagen moet dit herhaald worden.

We gaan deze tip de komende tijd uitproberen.

Tip 3 – Oplossing van pepermunt (essentiele olie)

Om de 7 dagen sproeien, een aantal weken. We proberen eerst het rabarber extract uit.

Tip 4 – Meer vogels naar de tuin

We gaan kijken hoe we de tuin aantrekkelijker kunnen maken voor mussen en mezen.

Op 11 augustus staat een artikel op de NOS website waarin aangeraden worden om nestkastjes voor koolmezen in je tuin te hangen. “De jongen daarvan eten zo’n zeshonderd rupsen per dag. Dat is dus een natuurlijke bondgenoot om de rups snel te bestrijden.”   We gaan proberen voor het voorjaar meerdere nestkastjes in de tuin te hangen.

In het zelfde artikel wordt ook aangeraden te zorgen voor meer bomen en heesters: “Als je zorgt voor een grotere diversiteit in je tuin met bomen en heesters krijg je vogels die gaan schuilen.”  Dit punt is voor onze tuin lastiger. Aan de overkant, in het Kloosterplantsoen zijn juist vorig jaar veel bomen en struiken gekapt, en in het Vestingsplantsoen zijn drie van de zeven bomen doodgegaan. Er zijn wel kleine boompjes voor in de plaats gekomen. Er staan wat struiken in de tuin, maar er is geen ruimte voor meer.

Tip 5 – Buxus terugsnoeien

Door de buxus terug te snoeien worden de rupsen zichtbaarder en hebben ze ook minder voedsel.

Als er in september nog steeds veel rupsen zijn, dan is dit een optie voor ons.

Tip 6 – Spruzit van Ecostyle

Dit is een extract van kamille dat zou helpen.

Hier gaan we eerst meer informatie over verzamelen.

Tip 7 – Aaltjes van Ecostyle

Dit wordt aangeraden door Groei&Bloei en is een milieu veilig middel. Helaas is het wel duur: ca. € 26,95 per 60 m2.

Link

Tip 8 – Kunstlicht uit

Deze tip geldt voor de tijden dat de buxusmot vliegt, zoals in september. De mot komt af op kunstlicht. Door de lichten uit te laten trek je minder motten aan.

In de kruidentuin staat een lantaarn, we kunnen overwegen deze uit te laten zetten. Dat gaan we in september bekijken. Verder staan langs de Walkade straatlantaarns, het is geen optie om deze uit te zetten.

Helpen met de aanpak van de buxusmot

Hoe je Eetbaar IJsselstein kunt helpen met de aanpak van de buxusmot in de Historische Kruidentuin:

  1. Pak de buxus in eigen tuin aan, kies daarbij voor een ecologisch verantwoorde aanpak.
  2. Laat iedereen in de buurt met buxus weten dat aanpak van de buxusmot nodig is.
  3. Deel dit bericht.
  4. Kom helpen met het rapen van rupsen en geef je op via info@eetbaarijsselstein.nl 
  5. Heb je een tip die jouw buxus geholpen heeft? Laat het ons weten!
  6. Meld je waarneming bij www.waarneming.nl zodat een overzicht ontstaat waar de rupsen of motten gesignaleerd zijn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s