Inheemse planten in de tuinen van Eetbaar IJsselstein

groot kaasjeskruid - 18jun19
Groot Kaasjeskruid (Malva sylvestris)

Een plant wordt inheems genoemd als deze van nature in de omgeving voorkomt. Zo is veel van de wilde flora inheems. Door de eeuwen heen heeft natuurlijke selectie plaatsgevonden en hebben inheemse soorten zich aangepast aan het klimaat en de grondsoort van hun omgeving. Deze lokale plantensoorten doen het dan ook goed. Ze kunnen zichzelf redden en voortplanten. Ze groeien snel en zijn minder vatbaar voor ziektes. Hierdoor hebben ze niet veel mest of ander onderhoud nodig. Ze volgen het ritme van de seizoenen in de omgeving, ze zijn bijvoorbeeld afgestemd op de natuurlijke regen cyclus.

Het belang van inheemse planten in je eigen tuin mag duidelijk zijn. Met de huidige schrikbarende teruggang van aanbod van inheemse planten (van de eens bloemrijke weilanden is intussen minder dan 5% over) en de daarmee samenhangende terugval van het aantal insecten (een terugval van 75%!) kun je de natuur een handje helpen door zelf nuttige planten met een hoge ecologische waarde aan te bieden in eigen tuin of plantenpotten.

Op Facebook Eetbaar IJsselstein staat een foto-album van de 48 inheemse planten soorten die in onze tuinen staan.

Wij hebben ook nog een wensenlijst (van 13 januari 2020):

In het boek “Planten van hier – praktijkboek voor een duurzame leefomgeving met inheemse flora” van Henny Ketelaar staat een uitgebreide lijst met inheemse planten. Deze lijst is gebruikt als bron om te checken welke planten die wij in de tuinen hebben staan als inheems aangemerkt worden. De bron voor de lijst is Cruydt-Hoeck.  Deze lijst is vrij strikt in de definitie van inheems.

Lees meer op onze website: het belang van inheemse planten

Lees meer in NRC Voor iedere situatie is wel een inheemse plant te vinden

Website met veel info over inheemse flora, waaronder heel duidelijke determinatie video’s: Flora van Nederland

~ Clarie

Eetbaar IJsselstein – Jaarverslag 2019

EIJ Jaarverslag 2019 - p1 van 12Lezen, downloaden of afdrukken van het

EIJ – Jaarverslag 2019

Of bekijk het jaarverslag in foto’s op Facebook EetbaarIJsselstein

Het 6e jaar van activiteiten van de vrijwilligers van Stichting Eetbaar IJsselstein – het was weer een mooi jaar!

Allemaal bedankt voor je bijdrage,

Eetbaar IJsselstein

Salie – 1 van 7 top kruiden

Salie (Salvia officinalis) hoort bij de keukenkruiden, al is het niet bij iedereen zo bekend als peterselie en selderij bijvoorbeeld. In de Nederlandse keuken wordt het kennelijk minder gebruikt. Het heeft een heel eigen, typische smaak die je moet leren waarderen. Ook is het een mooie plant in de tuin.

Daarnaast is Salie heel gezond en komt het al voor in middeleeuwse boeken over geneeskrachtige kruiden, zoals in “Healing plants” van Hildegard van Bingen. Een van de opvallende eigenschappen is dat salie ontsmettend werkt. Ook nu wordt dat nog erkend. Een greep uit boeken over salie:

In het uitgebreide naslagwerk van Spectrum Natuurgids “Kruiden – zelf kweken, zoeken en gebruiken” van Roger Phillips & Nicky Foy worden vele geneeskrachtige eigenschappen van salie genoemd, zoals:

De geneeskundige mogelijkheden van salie zijn velerlei. In de VS is het bijvoorbeeld erkend als mondwater en gorgeldrank, tegen mondzweren, bloedend tandvlees en keelpijn. […] Gebruik in de keuken veel salie om gezond te blijven.

In “Zelfgemaakte bereidingen met geneeskrachtige kruiden” van Anne McIntyre staat een recept voor een pittige gorgeldrank die helpt bij een zere keel. Haar tip is om echte salie (met paarskleurig blad) en een cayennepeper plant bij elkaar in een pot te zetten. Dat staat decoratief, en je hebt dan gelijk twee belangrijke ingrediënten voor de gorgeldrank bij de hand. Volgens Anne is gorgelen met salie een hele goede manier om een zere keel te verzachten en infecties te stoppen, en is cayennepeper ook heel antiseptisch en pijnstillend. Het recept:

Ingrediënten voor 200 ml gorgeldrank:

  • 4 tl verse of 2 tl gedroogde salieblaadjes
  • klein plakje cayennepeper of snufje chilipoeder
  • snufje zeezout
  • 200 ml kokend water
  • 2 el honing
  • 2 el appelciderazijn

Bereiding

  1. doe de salie en cayennepeper in een pot en giet het kokend water erover.
  2. sluit de pot en laat 10-15 minuten trekken. Voeg dan een snufje zout toe, dat helpt om de infectie te bestrijden.
  3. voeg ciderazijn en honing toe en roer goed.

Toepassing

Gorgel 3-6 keer per dag met een half kopje of gebruik het mengsel in een keelspray en de pijn zal snel verminderen.

Of een simpel drankje om mee te spoelen:

neem 200 ml heet water en 1 eetlepel vers gesnipperde salie. Laat 5-10 minuten trekken en zeef het.

Voor een kruidenthee: neem 50 gram salie en 1 liter water en laat dit een half uur koken. Zeef dit en drink het verdeeld over de dag.

Voor een rustgevend bad:

Neem 30 gram salie blad, 25 gram lavendelbloemen, 20 gram munt en 50 gram tijm en laat dit koken in 5 liter water. Laten afkoelen, zeven en plantendelen uitknijpen. Het gezeefde water toevoegen aan het badwater.

Of rode saSalie wordt ook culinair gebruikt:

Men plukt enkele blaadjes salie voor keukengebruik, met name om ze bij vette gerechten te voegen, eventueel in pannekoeken, want ze vergemakkelijken de vertering. Salie combineert goed met kaas bijvoorbeeld in kaasomeletten. Ook met vis doet salie het goed.

[…] Salie is een sterk antibiotisch kruid. Salie kalmeert en versterkt het zenuwstelstel en bevordert de spijsvertering.

Uit: 100 geneeskruiden door Millie Uyldert

Uit het boekje “Fythotherapie – praktische kruiden- en plantengids”:

Salvia wordt met name geroemd om haar zweetremmende werking. Het blad van de Salvia bevat fyto-oestrogenen waardoor deze bij uitstek geschikt zijn om typische overgangsklachten zoals opvliegers en nachtelijk transpireren te behandelen.

Voor een lekkere kruidenthee (tisane genoemd) beveelt Modeste Herwig in haar leuke boek “Thee Tuin – zelf theeplanten kweken, oogsten en mengen” met name ananassalie en mirt-salie aan vanwege de fruitige smaak en zoete mirtegeur.

Salie is er in tientallen soorten, en allemaal zijn het prachtige borderplanten. Het blad is mooi, net als de polvorming en de bloei. Ananassalie heeft bijvoorbeeld een prachtige rode bloei. Er zijn ook salies met een roodkleurig of bontkleurig blad, of met die kleinbladig zijn. Of rode salie, salvia miltiorrhiza.

Een Thee van Salie uit het boek Thee Tuin:

Ananassalie en mirt-salie zijn heerlijk met citroenmelisse, roomse kervel en bergamot-plnat. Combineer echte salie met citroengras en moerasspirea, gezoet met honing voor een mildere smaak. Maak meen aromatische ijsthee met framboosblad, ananassalie, geurgeranium, stevia en anijsafrikaantje.

In het prachtige “Bloemen met smaak – 50 eetbare bloemen & 25 verrassende recepten” van Anna Koster zijn meerdere recepten te vinden met het gebruik van blad en/of bloemetjes van salie, zoals het recept “Tropisch feestje van gewokte daglelie met risotto” of  “preisoep met lavendel”.

Een top 7 van kruiden

Ook de recente wetenschap onderschrijft de geneeskrachtige werking. In het zijn boek “Eet om ziekte te verslaan” uit William Li beschrijft hij vijf natuurlijke verdedigingssystemen van ons lichaam (angiogenese, regeneratie, het microbioom, DNA-bescherming en immuniteit).

Een Ted-talk video van hem: https://www.youtube.com/watch?v=OjkzfeJz66o

Hij heeft een lijst gemaakt van 200 soorten voedingsmiddelen die een sterke geneeskrachtige werking hebben. Daar staan onder andere 7 verse kruiden bij: salie, basilicum, oregano, rozemarijn, tijm, majoraan en munt.

In deze kruiden (behalve oregano) zit bijvoorbeeld de bioactieve stof rozemarijnzuur. Deze stof dankt zijn naam aan het feit dat hij voor het eerst in rozemarijn werd ontdekt. Dit zuur heeft epigenetische effecten die helpen bij het natuurlijke verdedigingssysteem van ons lichaam.

Zijn idee in een notendop: eet elke dag 5 voedingsmiddelen die 1 van de 5 natuurlijke verdedigingssystemen ondersteunen.

Lees meer:

Kruid van de maand – SALIE 

Recepten met Salie

Tips en recepten op Facebook