Kruidenzout maken voordat de kruiden verdwijnen in de winter

In Trouw verscheen 28 september 2019 een leuk artikel over het zelf maken van kruidenzout als smaakmaker.

Bijvoorbeeld het volgende recept: 

Benodigdheden:

  • 200 gram grof zeezout
  • 10 gram verse groene kruiden zoals bieslook, (citroen)tijm, (franse) dragon, laurier, majoraan, peterselie, rozemarijn en salie.
    (Andere mogelijkheden: maggiplant, selderij, mierikswortel, basilicum, citroenverbena, knoflookbieslook, geraspte citroenschil).

Werkwijze:

  • was de kruiden en dep ze droog met keukenpapier
  • verwijder taaie stelen
  • doe de kruiden in een glazen pot en vul af met het zeezout
  • doe de deksel erop en zet 2 weken weg
  • maal alles fijn in een keukenmachine en doe over in kleine potjes.

Lees het hele artikel

Rozemarijn – topkruid voor in een eetbare siertuin

Rozemarijn (Rosmarinus officinales) is een van die kruiden die de meeste mensen wel kennen. Het is een veel gebruikt keukenkruid met een aromatische, specifieke geur en smaak. Het hoort bijvoorbeeld bij de traditionele franse provençaalse kruiden. In de tuin is het een mooie, vaste struik waar je jarenlang plezier van kunt hebben. In bloei is het een goede bijenplant.

Toepassingen van rozemarijn:

  • in de tuin staat de plant mooi als solitair
  • je kunt er ook haagjes van maken omdat rozemarijn zich goed laat snoeien
  • je kunt er thee (eigenlijk tisane) van zetten, eventueel aangevuld met andere kruiden
  • je kunt er rozemarijn olie, siroop, azijn of zout van maken
  • het past goed in een potpouri
  • in een stoombadje helpt het bij een verstopte neus
  • muggen houden niet van de geur, deze jaag je ermee weg
  • het is te gebruiken bij wijze van wierook
  • als je het in de hete as op de barbeque legt komt de heerlijke geur vrij

 

Vrouwenmantel – een sieraad in de eetbare tuin

vrouwenmantel-verkleind
Vrouwenmantel in bloei

Vrouwenmantel (Alchemilla vulgaris) is een overblijvend kruid, inheems in Europa. De plant kan to 45 cm hoog worden. de plant vormt pollen. Vrouwenmantel houdt van halfschaduw en niet te droge grond maar kan zich ook makkelijk aanpassen. De plant doet het de hele zomer goed. De bladeren zijn bijzonder geplooid en gevormd. Ook mooi is, is dat er waterdruppels op blijven staan na een regenbui. De trossen heel kleine, kantachtige geelgroene bloemetjes zijn eetbaar. Ze worden ook wel in boeketten en bloemstukken. Jonge blaadjes kunnen in een salade gebruikt worden. de smaak is iets bitter. Bijvoorbeeld in een  bloemensalade uit “Bloemen met smaak” van Anna Koster.

Vrouwenmantel wordt al sinds oudsher al geneeskrachtig beschouwd, onder ander bij menstruatieproblemen, als hartversterker en als licht kalmeringsmiddel. Vrouwenmantel past dan ook in een medicinale tuin.

De bladeren kunnen in het midden van de zomer worden verzameld (tijdens de bloei van de plant) en gedroogd worden om er thee van te zetten. Om thee te maken heb je 45 gram gedroogde vrouwenmantel nodig en 0,5 liter kokend water. Dit tien minuten laten trekken. Zeef het en voeg eventueel zoet toe. Drink een tot twee koppen per dag.  Het wordt ook wel als gorgeldrank gebruikt omdat het ontstekingsremmend werkt.

Na de langste dag (21 juni) kan de plant als deze flets geworden is eventueel goed gesnoeid worden om weer op te frissen. Knip de plant af tot 5 cm boven de grond – dus al het blad en de bloemen eraf. Na een paar weken komt de plant terug en bloeit opnieuw.

De plant kan gekweekt worden door kleine plantjes te kopen, te delen of door te zaaien (lastiger om goed resultaat mee te krijgen) in lente of herfst.

Vrouwenmantel is te bewonderen in onze beide tuinen: de Historische Kruidentuin en de Hooghe Camp tuin.

Bronnen:

  • Bloemen met smaak, 50 eetbare bloemen & 25 verrassende recepten – Anna Koster
  • Kruiden zelf kweken, zoeken en gebruiken, naslagwerk – Roger Phillips & Nicky Foy
  • Kruidenbijbel, zelf kruiden kweken en toepassen – Caroline Foley e.a.
  • Minibijbel kruiden kweken – een handboek, Jessica Houdret

Plant van de dag – Bieslook

bieslook in bloei
 

Bieslook in bloei

 

Veelgebruikt keukenkruid

Het is een plantje dat vrijwel iedereen kent – bieslook (Allium schoenoprasum). Het is een gewild keukenkruid dat een verfrissende touch geeft aan een salade of bloemenkruidenboter.  Ook de bloemen zijn eetbaar.  Bieslook is verwant aan de ui. Bieslook is een winterharde plant die inheems is in ons land die ca. 20 cm hoog wordt. Als je de plant in de winter af laat sterven, dan komt deze in het voorjaar weer op; het wordt ook wel een lentekruid genoemd., net als kervel en zuring. Daarnaast is het ook een zomerkruid. De smaak is zachter en verfijnder dan die van de ui. In Frankrijk valt bieslook onder de ‘fine herbs’, samen met kervel, peterselie en dragon. Meestal wordt bieslook rauw gebruikt, fijn gehakt. Bijvoorbeeld in soepen, salades, nieuwe aardappels, eiergerechten, bepaalde visgerechten en zachte kazen. Het geeft een vleugje uiensmaak. Door de heldergroene kleur is het een leuk kruid om mee te garneren. Ook de eetbare bloemen zijn mooi als garnering.

Groei en vermeerdering

Bieslook groeit in pollen en heeft holle stengels. Het lijkt wat gras- of rietachtig. De bloemetjes zijn bolvormig en paars. De plant kan vermeerderd worden door zaaien of scheuren halverwege april. Scheuren, ofwel worteldeling, is een goede mogelijkheid om planten met vezelachtige wortels zoals bieslook te vermeerderen. Graag daarvoor de plant op en verdeel haar in kleinere delen. Je kunt de delen met je handen uit elkaar trekken. Snij dan wat van de bovenkant van de de plant af en zet elk bosje in een pot of in de volle grond (met 15 cm ruimte ertussen). Als je de nieuwe plantjes goed vochtig houdt dan zullen ze snel groeien.

Kruid met een lange geschiedenis

Bieslook wordt al sinds de Oudheid gebruikt en sinds de 16e eeuw gekweekt. Eetbaar IJsselstein heeft bieslook in de Historische Kruidentuin en in de Groente- en beleeftuin De Hooghe Camp staan.  Het is een gezond kruid dat vitamine C en ijzer bevat. Eet er bijvoorbeeld een paar sprietjes van per dag. Het is natuurlijk het beste om biologische zaden of planten aan te schaffen.

Voordelen van bieslook in de tuin

De bloemen van bieslook hebben een decoratieve waarde en staan bijvoorbeeld leuk langs randen.

Bieslook is een goede gezelschapsplant voor rozen – stoffen die bieslook afscheidt maken rozen minder vatbaar voor sterroetdauw en meeldauw. Daarnaast verjaagt hun geur (net als die van knoflook) bladluis. Ook schijnt bieslook mollen af te schrikken.

Bieslook is een goede buurplant voor wortelen en tomaten.

Bieslook is een goede plant voor bijen, vlinders en hommels als de plant in bloei is.

Kweken

Zaaien: late lente of late zomer.

Bloeitijd: van juni tot juli met paarse, eetbare bloemetjes die een bol vormen.

Oogsten blad: van maart tot november – pluk zo dicht mogelijk bij de grond.

Bewaren: in het vriesvak in een luchtdicht afgesloten glazen bakje.

Kan in de volle grond gekweekt worden maar doet het ook heel goed in potten. Water geven is nodig bij droog weer; in de zomer elke dag. Het geven van voeding helpt de plant ook. Heeft een voorkeur voor een plek in de halfschaduw, maar kan wel in de volle zon staan. Een prima toevoeging aan een kruidentuin(tje) of keukentuin.  Ook leuk als pot op een vensterbank in de keuken (liefst op het zuiden).

Verwante soorten

  • Allium senescens montanum (wat hoger en dikker)
  • Daslook (Allium ursinum)
  • Look-zonder-look (Alliaria petiolata)
  • Knoflook (Allium sativum)
  • Ui (Allium cepa)
  • Chinese bieslook (ofwel knoflook-bieslook) (Allium tuberosum)

 


Bronnen:

  • Combinatieteelt, Bob Flowerdew
  • De nieuwe Kruidenbijbel, zelf kruiden kweken en toepassen, Caroline Foley, Jill Nice en Marcus A. Webb
  • Groenten en kruiden kweken – van A tot Z, Michel Caron
  • Het nieuwe stadstuinieren, Celia Brooks Brown
  • KRUIDEN zelf kweken, zoeken en gebruiken (Spectrum Natuurgids), Roger Phillips & Nicky Foy
  • Minibijbel Kruiden kweken – een compleet en praktisch handboek voor het succesvol kweken van kruiden, Jessica Houdret

Voorzaaien in februari: Knoflook Bieslook

 

Afgelopen dagen is het ongewoon lente-weer in februari, maar een aantal gewassen kun je in februari al (voor)zaaien, ook al is het kouder. Bijvoorbeeld veel allium (uien) soorten. Een leuke plant die wij al vanaf het begin in de Hooghe Camp tuin hebben staan is Knoflook Bieslook (Allium tuberosum), ook wel Chinese Bieslook genoemd. Het blad lijkt niet op dat van bieslook – deze plant heeft platte blaadjes. De bloemetjes vormen een witte bol. Zowel het blad als de bloem is eetbaar en smaakt zacht naar knoflook, vandaar de naam. Het voordeel is dat je adem er niet van gaat ruiken, zoals bij echte knoflook.

De plan blijft vrij klein, zo 25-30 cm hoog en ook niet erg breed, en past daardoor ook heel goed in potten. Een beschutte, zonnige plek die niet te nat wordt is het beste.

De bloeitijd is van juni tot september.  Na de bloei kun je zaad winnen.

De plant bevat veel vitamine C en werkt ontsmettend, anti-biotische en slijmoplossend. Het blad en de bloemetjes zijn heerlijk in een salade. De bloemen staan ook mooi in een boeket.

Lees meer over Knoflook Bieslook

Lees meer over zaaien in februari

Stekjes en/of zaden zijn te koop tijdens Stekjesmarkten, zie de Agenda

 

 

 

 

Knoflook-bieslook

In de Hooghe Camp hebben we in maart 2016 een knoflook-bieslook plantje gezet (in de kruidenspiraal) en dat is een echte aanwinst gebleken.

knoflook-bieslook-img_0090
Knoflook-bieslook in bloei

 

In het begin ziet het plantje er niet erg spectaculair uit: het lijkt nog het meeste op een grote pol brede grassprieten. Die brede, lange blaadjes zijn wel heel lekker. Je kunt ze rauw eten en ze smaken dan duidelijk naar knoflook. Lekker om door een salade te snipperen.

Tijdens de bloei wordt het plantje echt mooi: aan lange stengels verschijnen bolletjes die uit heel veel kleine witte bloemetjes bestaan. Die bloemetjes zijn heerlijk: ze smaken naar knoflook, met een puntje zoet (de honing). Al zijn ze maar klein, ze zien er heel leuk uit over een salade of op een toostje kruidenkaas of iets dergelijks.

In september-oktober gaat de plant zaad vormen en kan er zaad geoogst worden, of je laat de plant zichzelf uitzaaien. De zaad vorming begint aan de buitenranden van het bloemhoofd en gaat stap voor stap gedurende weken.

knoflook-bieslook-in-bloei-img_9859
Knoflook-bieslook in de Groente- en beleeftuin bij De Hooghe Camp service-appartementen. Hier staat de plant in bloei – uit de pol brede ‘gras’blaadjes komen hoge stengels met bloemhoofdjes. Een bloemhoofdje bestaat uit heel veel kleine bloemetjes die eetbaar (en lekker!) zijn. Ze smaken naar knoflook met een zoet puntje. Het blad smaakt ook naar knoflook. Deze plant is een aanwinst voor elke Eetbare Siertuin. Kan ook in een pot gekweekt worden.

 

Heb je lavendel in je tuin? Maak er iets moois van!

lavendel-03Lavendel is natuurlijk bekend om haar heerlijke en kalmerende geur. Al heel lang worden er kruidenbuiltjes, kruidenkussentjes en potpouri’s mee gemaakt. In de volgende video van Facebook wordt lavendel op een creatieve manier gebruikt. Het is niet in het Nederlands, maar de aanwijzingen zijn zo duidelijk, dat dat niet uitmaakt.

 

Nog meer ideetjes: