Kruidenzout maken voordat de kruiden verdwijnen in de winter

In Trouw verscheen 28 september 2019 een leuk artikel over het zelf maken van kruidenzout als smaakmaker.

Bijvoorbeeld het volgende recept: 

Benodigdheden:

  • 200 gram grof zeezout
  • 10 gram verse groene kruiden zoals bieslook, (citroen)tijm, (franse) dragon, laurier, majoraan, peterselie, rozemarijn en salie.
    (Andere mogelijkheden: maggiplant, selderij, mierikswortel, basilicum, citroenverbena, knoflookbieslook, geraspte citroenschil).

Werkwijze:

  • was de kruiden en dep ze droog met keukenpapier
  • verwijder taaie stelen
  • doe de kruiden in een glazen pot en vul af met het zeezout
  • doe de deksel erop en zet 2 weken weg
  • maal alles fijn in een keukenmachine en doe over in kleine potjes.

Lees het hele artikel

Kruid van de maand – SALIE

Kruid van de Maand is een bijdrage van voedingsdeskundige Henriëtte Das uit IJsselstein. 

==========================================================================

Salie of Salvia Officinale: 1 plant, veel toepassingen.

“Salvia” is afkomstig van “salvare” (redden) of “salvere” (genezen, in orde zijn). “Officinalis” betekent “uit de apothekerswerkplaats” en duidt erop dat Salie voorkwam op de officiële lijst van geneeskrachtige planten.

Oorsprong

In het oude Rome werd Salie gezien als een onmisbaar geneeskrachtig kruid dat zelfs zo heilig voor hen was, dat het kruid gewijd was aan hun belangrijkste god, Jupiter.

Het plukken van Salie was dan ook met rituelen omringd. Salie is inheems in de Balkan en het Middellandse Zee gebied. In de Middeleeuwen is het via de kloostertuinen ook in ons gebied terecht gekomen.
Dat Salie al vroeg gezien werd als een apotheek op zich, mag blijken uit een geschrift van Jacob van Maerlant in zijn “Den Naturen Bloeme” uit de 13de eeuw:
“Waarom zou een man sterven als er Salie in zijn tuin groeit?”

Hieronymus Bock (1498-1554) schreef in zijn kruidenboek:

“Onder alle kruiden overtroeft nauwelijks een gewas de Salie, want ze dient de arts, de kok, kelner, armen en rijken.”

Uiterlijk

Salie is een winterharde groenblijver en wordt ongeveer 70 cm hoog. De blaadjes zijn lancetvormig en hebben een zachte groen/grijze kleur en voelen een beetje fluweelachtig aan. In de zomer bloeit zij met blauwe tot licht paarse bloemetjes.

Na een paar jaren (5 à 6) gaat hij achteruit en moet hij vervangen worden

Magie en volksgebruiken

Er werden aan Salie door de eeuwen heen ook vele magische krachten toegeschreven.
Zo dacht men dat het kweken van Salie in de tuin een lang leven en goede gezondheid garandeerde. Of dat Salie in de tuin ervoor zorgde dat de vrouw de baas in huis was.
Bij midzomernachtvieringen liepen de maagden met een takje Salie door het park. Dit zou het verschijnen van de juiste echtgenoot bevorderen.

Tijdens pestepidemieën werden monddoeken in azijn met Salie gedoopt als men in contact moest komen met patiënten of overledenen. Dit was minder magisch bedoeld, maar zeer praktisch; Salie heeft een sterk desinfecterende werking.

Witte Salie wordt ook weleens indianen wierook genoemd. Het werd vroeger door de Amerikaanse indianen gebruikt voor hun rituelen. Zij dreven met deze gedroogde plant de negatieve energieën weg uit hun leefomgeving en bij zich zelf. Als het ware zuivert witte Salie dus alle soorten negatieve energieën.

Nederlandse namen:

Echte Salie, blauwe Salie, Salie, keukenSalie, franse thee, heilige thee, heilig kruid, savia, palingkruid, zelve, saaldje, selft.

Culinair

Salie werd door de Romeinen al gebruikt om vet eten beter te kunnen verteren.

Het heeft de eigenschap vlees (sneller) mals te maken.

Het is lekker bij varkensvlees en kaasgerechten. Van oudsher wordt het samen met ui in vullingen gebruikt. Het wordt soms gebruikt bij vette vis. (paling). Heel bekend zijn de in de oven gebakken aardappeltjes met Salie, een Toscaans recept. Het wordt ook gedronken als thee.

Medicinaal gebruik

De Grieken en Romeinen zagen het als een middel tegen alle kwalen (panacee).

In de Middeleeuwen werd echte Salie als magisch beschouwd om zijn brede werking bij verkoudheden, hoest, astma, insectenbeten, zenuwzwakte, uitblijvende menstruatie, steriliteit, om de spijsvertering te stimuleren, pijn door krampen te verminderen en gassen uit te drijven.

Verder werd Salie aangeprezen door o.a. Dioscodorus, Hildegard von Bingen, Dodoens en Culpeper.

Inwendig gebruik:

  • Salie heeft zweetremmende eigenschappen en wordt toegepast bij overdreven transpiratie, klamme handen, zweetvoeten en nachtelijk zweten tijdens de menopauze.
  • Het werkt samentrekkend en ontstekingsremmend en heeft een waardoor het een prima middel is bij preventie van griep en verkoudheden, bronchitis, mondslijmvliesontsteking, tandvleesontsteking, keelpijn, amandelontsteking, maagwandontsteking, diarree. Heeft een antibiotische werking
  • Het bevordert de menstruatie en door de fyto-oestrogene werking helpt het bij overgangsklachten, hormonaal onevenwicht, onregelmatig bloedverlies, gebrek aan libido en onvruchtbaarheid bij vrouwen en herstel na een miskraam.        OPGEPAST: Salieblaadjes of bereidingen daarvan mogen niet inwendig gebruikt worden door zwangere vrouwen, het bevordert de samentrekking van de baarmoeder. Salie vermindert de melkproductie van zogende vrouwen, dus ook niet gebruiken bij borstvoeding!
  • Salvia wordt al eeuwenlang gebruikt voor een goede geestelijke balans. De gunstige effecten op de hersenstofwisseling en het zenuwstelsel zijn inmiddels ook in de medische wereld bekend. Salvia maakt zwakke zenuwen snel minder stressgevoelig en bevordert de mentale veerkracht en vitaliteit. Maar ook als antioxidant en natuurlijke verzachter van de luchtwegen heeft Salvia een geweldige reputatie. Al deze mooie eigenschappen zorgen ervoor dat men een beter geestelijk evenwicht houdt.
  • Salie wordt uitwendig gebruikt bij mondslijmvliesontsteking, heesheid, keelpijn, kleine wonden, slecht helende wonden, zweren, insectenbeten, eczeem, acne en bij slechte adem.

Insectenbeten, wonden, zweren, eczeem en acne: leg er een vers gekneusd blad op

Saliethee

Recept om mee te gorgelen bij keelpijn: Overgiet een eetlepel fijngesneden bladeren met twee kopjes kokend water, laat 10 minuten trekken. Gorgel er elke uur mee.

Tegen overmatige transpiratie, nachtelijk zweten, preventie van griep en verkoudheden:

Overgiet een theelepel fijngesneden blad met ¼ liter kokend water en laat 3 minuten trekken. Neem hiervan 3-4 kopjes per dag.

Salie melk:

In Nederland werd Salie vooral ’s avond meegekookt in de melk. Saliemelk is een prima middel voor het slapen gaan. Het werd gedronken na de aardappeloogst, ter afsluiting van de lampegietersavonden in Veenendaal en Jan Salie (het geesteskind van de schrijver en criticus E.J. Potgieter) kreeg het voor zijn zwakke gestel te drinken voor hij naar bed ging om goed te kunnen slapen.
Salie werd gebruikt vanwege zijn kalmerende werking. JanSalie staat voor iemand die door overmatig gebruik van Saliemelk geheel futloos is geworden.

Het oude recept: 

1 liter melk
5 Salie blaadjes
10 gr maïzena
1 el. water
30 gr. suiker

Giet de melk in een pan, doe de Salie blaadjes er bij en breng aan de kook.
Laat de pan op een zeer laag vuur (het beste op een vlamverdeler)met het deksel op de pan 1 uur trekken

Zeef de Salie blaadjes uit de melk en maak de maïzena aan met wat water, voeg de maïzena toe aan de melk en breng alles weer aan de kook, roer de suiker door de melk en dien de Saliemelk zo warm mogelijk op.

Nog een informatief artikel over Salie