Inheemse planten in de tuinen van Eetbaar IJsselstein

groot kaasjeskruid - 18jun19
Groot Kaasjeskruid (Malva sylvestris)

Een plant wordt inheems genoemd als deze van nature in de omgeving voorkomt. Zo is veel van de wilde flora inheems. Door de eeuwen heen heeft natuurlijke selectie plaatsgevonden en hebben inheemse soorten zich aangepast aan het klimaat en de grondsoort van hun omgeving. Deze lokale plantensoorten doen het dan ook goed. Ze kunnen zichzelf redden en voortplanten. Ze groeien snel en zijn minder vatbaar voor ziektes. Hierdoor hebben ze niet veel mest of ander onderhoud nodig. Ze volgen het ritme van de seizoenen in de omgeving, ze zijn bijvoorbeeld afgestemd op de natuurlijke regen cyclus.

Het belang van inheemse planten in je eigen tuin mag duidelijk zijn. Met de huidige schrikbarende teruggang van aanbod van inheemse planten (van de eens bloemrijke weilanden is intussen minder dan 5% over) en de daarmee samenhangende terugval van het aantal insecten (een terugval van 75%!) kun je de natuur een handje helpen door zelf nuttige planten met een hoge ecologische waarde aan te bieden in eigen tuin of plantenpotten.

Op Facebook Eetbaar IJsselstein staat een foto-album van de 48 inheemse planten soorten die in onze tuinen staan.

Wij hebben ook nog een wensenlijst (van 13 januari 2020):

In het boek “Planten van hier – praktijkboek voor een duurzame leefomgeving met inheemse flora” van Henny Ketelaar staat een uitgebreide lijst met inheemse planten. Deze lijst is gebruikt als bron om te checken welke planten die wij in de tuinen hebben staan als inheems aangemerkt worden. De bron voor de lijst is Cruydt-Hoeck.  Deze lijst is vrij strikt in de definitie van inheems.

Lees meer op onze website: het belang van inheemse planten

Lees meer in NRC Voor iedere situatie is wel een inheemse plant te vinden

Website met veel info over inheemse flora, waaronder heel duidelijke determinatie video’s: Flora van Nederland

~ Clarie

Dhalia – eetbare bloem, snijbloem, bijenplant, hommelplant, vlinderplant, drachtplant

Dahlia-variabilis--Bishop-s-Children--
Dahlia “Bishop’s Children” kan gemakkelijk gezaaid worden. Biologische zaden zijn onder andere te koop bij De Bolster zaden.

Dahlia is er in vele soorten en maten. Met name de enkelvoudige bloemen soorten zijn goed voor insecten aangezien de nectar het stuifmeel dan makkelijk verkregen kan worden. Denk er dan aan om biologische zaden of bollen te kopen, om te voorkomen dat de insecten gif binnen krijgen.

Een mooi voorbeeld van een enkelbloemige Dahlia is de Dahlia “Bishop’s Children”, een eenjarige Dahlia in allerlei roze, rode en violette tinten. Het is een stevige plant.

Het plukken van uitgebloeide bloemen bevordert de doorgroei. Het is een goed snijbloem die een tijdje kan staan in de vaas.

En, zoals gezegd, het is een eetbare bloem. De smaak is vrij neutraal tot ietsje bitter en doet denken aan witlof. Per soort kan de smaak iets verschillen. Het bloemblad is lekker knapperig. Leuk om bijvoorbeeld prikkertjes mee te maken met druiven en bloemblaadjes.

cocktailprikkers - lage resolutie
Voorbeeld van cocktailprikkers met druiven en blaadjes van eetbare bloemen (op de foto: roos en daglelie bloemblaadjes)

Zaaien: maart binnen

Hoogte: 60-80 cm

Bloeitijd: juli tot de eerste nachtvorst

 

Boerenwormkruid – een veelzijdige, makkelijke plant in de eetbare siertuin

boerenwormkruid-IMG_9654
Bijen op het boerenwormkruid in de Hooghe Camp tuin

Boerenwormkruid (Tanacetum vulgare) is een sterke, inheemse, overblijvende plant. De plant is sterk geurend, met een heel specifieke geur. Je houdt ervan of je vindt het vreselijk. Zelf vind ik de plant lekker ruiken en ook mooi om te zien met het geveerde blad en de gele platte trossen bloemen. De plant bloeit lang door en wordt wel gebruikt als snijbloem en droogbloem. In boeketten gaan de bloemen lang mee. De plant kan hoog worden. Als je dat niet wilt, kun je de plant in mei, voor de bloei, snoeien. Dan bloeit de plant wel later, wat minder fijn is voor de bijen.

Een nadeel kan zijn dat de plant zich vrij makkelijk over je tuin verspreid.

Zowel in de Historische Kruidentuin als de Hooghe Camp tuin is deze plant te vinden.

Welke delen van de plant zijn eetbaar?

Alleen het blad is (met mate) eetbaar. De rest van de plant is niet eetbaar.

Een aantal recepten met het blad vind je hier.

Overige bruikbaarheid plant

Boerenwormkruid is een echte bijenplant, zowel voor solitaire als voor honing bijen. Het is een drachtplant (een drachtplant levert nectar of stuifmeel), zoals te lezen is op imkerpedia. Volgens de WUR is de plant ook belangrijk voor insecten en bijen met een korte tong: lees meer.

Ook is boerenwormkruid een kompasplant, wat wil zeggen dat de bladeren in noord-zuid richting staan.

In de middeleeuwen was het één van de strooikruiden vanwege de insectenwerende eigenschappen. Ook werd het als verfkruid gebruikt om stoffen geel te verven.

Boerenwormkruid heeft ook geneeskrachtige eigenschappen. Een aftreksel van 30 gram fijngesneden blad met 0,5 liter kokend water vijf minuten laten trekken en zeven helpt bij kiespijn.

Boerenwormkruid kan ook gebruikt worden als natuurlijk middel tegen witte vlieg.

Preventief, én ook curatief helpt dit spuitmiddel dat je om de veertien dagen toepast:

  • Snipper 1 kg boerenwormkruid fijn, of 500 g boerenwormkruid en 500 g lavas.
  • Die fijngemaakte plantendelen laat je op 10 liter water 48 uur trekken. Zeker niet langer, want dan gaan de werkzame stoffen verloren.
  • Zeef, en verdun met evenveel water
  • Spuit op de onderzijde van het blad.

(Bron: Velt.nu)

Ook andere insecten worden verdreven door dit kruid, zoals vlooien, muggen en mieren. Lees meer. Een tip: maak een insectenwerend zakje met gedroogd boerenwormkruid.

Boerenwormkruid houdt de buurplanten bladluisvrij.

Wat mij betreft is deze plant een aanrader in elke eetbare siertuin, zeker als je wat ruimte hebt. De plant zit mooi in het groen en bloeit vanaf juni tot in de late herfst en je kunt er menig boeket mee opvrolijken.

˜ Clarie

 

WEETJES over Gulden sleutelbloem (primula veris)

gulden-sleutelbloem-20170412_173803

Overblijvende plant, inheems in Europa.

Standplaats: zanderige grond en kan schaduw hebben.

Hoogte: 10 – 30 cm.

Bloeitijd: april-mei

De naam Primula (eerste) heeft de plant te danken aan de vroege bloeitijd: als eerste in de lente.

Vermeerdering: opkweken uit zaad. De plant zaait zich net als veel inheemse planten ook makkelijk uit. In het wild is de plant beschermd.

Eetbaar:

de bladeren kunnen vers of gekookt gegeten worden. Met de bloemen kun je salades garneren, of je kunt er een verfrissende thee of primulawijn van maken.

Overigens: alle  primula’s zijn eetbaar!

De plant heeft krampstillende en kalmerende eigenschappen.

De culinaire en medicinale doelen zijn vrij uitgebreid.

Gulden sleutelbloem is een heel goede bijenplant.

Flora van Nederland heeft een determinatie video van de slanke sleutelbloem, die er op lijkt: video slanke sleutelbloem
Een leuk artikel over verschil tussen gulden en slanke sleutelbloem:  gulden sleutelbloem