Zonnige 7 april in de Historische Kruidentuin

collage

Het was warm vandaag in de kruidentuin – het is er altijd wat warmer dan ‘boven’, op de Walkade vanwege de beschermde ligging met de stadsmuur. Er komt dan ook steeds meer in bloei. Vandaag dus een ode aan de lente in de tuin 🙂

~ Clarie

Grote foto’s zijn te bekijken op onze Facebook pagina EetbaarIJsselstein

Opknappen pad naar Hooghe Camp tuin met behulp NLdoet budget en vrijwilligers

collage 4apr20

Op zaterdagochtend 4 april ging hovenier Hans Lappee met Daan aan de slag om het lange pad van de tuin naar het hoofdpad op te knappen. Dit pad wordt veel door de Hooghe Camp bewoners gebruikt. Bewoner dhr. den Oudsten was al begonnen met het schoon maken van het pad, net als Hans die het pad ook nog wat breder gemaakt heeft.

En deze dag werd er met behulp van vrijwilligsters Angela en Wilma nieuwe gralux ingekruid. Deze gralux hebben wij kunnen aanschaffen met NLdoet budget van het Oranje Fonds. Dit inkruien was nodig om de gaten aan de zijkanten van het pad op te vullen. Daarna het pad nat gemaakt en aangestampt, zodat het er weer een tijd tegen kan. Ivon haalde intussen gras uit een van de tuinvakken. Angela was daar afgelopen week ook al mee bezig geweest, en er is ook nog het een en ander te doen. Helaas hebben de tuinvakken aan de randen veel last van vergrassing, dat ook tussen de tegels aan de randen groeit.

Daan versterkte ook nog een aantal palen van de pergola, die er staat sinds 2016. De pergola is echt een mooi element van de tuin, dat we niet graag zouden missen, dus ook dat was fijn. Eerder deze week had Hans al een extra rozenboog gezet en de laatste tuinbak met biologische potgrond opgevuld. Deze tuingrond hebben wij ook met het NLdoet budget van het Oranje Fonds aan kunnen schaffen.

Al met al is er weer hard gewerkt deze dag. Met een kleinere groep dan we gewoon zijn bij NLdoet, gezien de richtlijnen rondom corona. Gelukkig dat werken in de tuin in deze dagen van afstand moeten houden nog kan, omdat er in de tuin ruimte genoeg voor is. Daardoor kunnen we toch zorgen dat de tuin weer in bloei komt dit jaar. Foto’s van Ivon en Wilma.

~ Clarie

Lentegroet uit de kruidentuin

Foto’s van Christa

Intussen gaat de lente in de tuin door… vrijdag met gepaste afstand getuinierd met Willy, Christa en Marijke vdH.

Weer veel oud hout uit de tuin gehaald waardoor de tuin er weer opgefrister uitziet. Marijke heeft goudsbloem, juffertje in ’t groen, papaver rn rode hellenium gezaaid en we hebben alle nieuwe plantjes weer water gegeven.

We zagen deze middag alweer diverse vlinders, bijen en hommels in de tuin.

~ Clarie

ONGETEMD – Toekomstbeelden van mens en natuur | tentoonstelling in MIJ – Museum IJsselstein | GESLOTEN TOT EIND MAART

In verband met de richtlijnen van het RIVM omtrent het coronavirus is Museum IJsselstein in elk geval tot eind april gesloten.

 


Tentoonstelling in MIJ – Museum IJsselstein

van 7 maart – 31 mei 2020

 Van de website van MIJ:

“Op 7 maart opent de nieuwe expositie, Ongetemd – Toekomstbeelden van mens en natuur. Laat natuur zich temmen? Museum IJsselstein onderzoekt dat de komende maanden in deze tentoonstelling.

Werken van de deelnemende kunstenaars verleggen je blik, en zetten de – vaak ongemakkelijke – omgang van de mens en zijn omgeving in een ander perspectief.

Over Ongetemd

Regelmatig wordt er over cultuur en natuur geschreven als twee entiteiten die lijnrecht tegenover elkaar staan. Vooral in een van oudsher aangeharkt land als Nederland. Zo probeert de mens tot op de dag van vandaag de natuur te beïnvloeden, temmen, inperken en naar haar hand zetten. Maar laat de natuur dat wel toe? Misschien laat zij zich wel nooit volledig beheersen.

Lees verder op de website van MIJ

Meer leven in je tuin met inheemse planten & Stekjesvensterbank 

Eetbaar IJsselstein is gevraagd door MIJ om mee te werken met deze tentoonstelling, en wij doen dat met het belichten  EN het beschikbaar maken van allerlei Inheemse planten via de Stekjesvensterbank in het museum.

Historische Kruidentuin in volle bloei (juni)

Over Inheemse planten

Inheemse planten hebben zich sinds de laatste ijstijd al duizenden jaren samen met de plaatselijke fauna tot een rijk, biologisch divers systeem ontwikkeld. Plant en dier zijn daardoor heel goed op elkaar ingespeeld. Vroeger waren inheemse planten ook met recht “ongetemd” te noemen – we noemen ze ook wel “wilde planten”.  Ze waren overal te vinden, langs slootkanten, in weides, in bermen en zorgden voor hun eigen verspreiding, afgestemd op het lokale klimaat. Maar gaat dat nog steeds op? Zo’n 40% van onze wilde plantensoorten is inmiddels bedreigd en staat op de Rode Lijst, en dat in relatief korte tijd.

Het ecologische systeem onder druk

Er is van alles gaande. Het “aanharken” van de natuur door de mens lijkt doorgeslagen. Het gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen, bezuinigingen op groenbeheer, klimaatverandering, particulieren die hun tuinen grotendeels betegelen, verzilting van de bodem, om maar wat te noemen. Wetenschappers zeggen dat het zo lang door de natuur opgebouwde ecologische systeem onder druk staat en eigenlijk al niet meer werkt.

Wat kun je zelf doen?

koninginne-page-IMG_0003
De grootste vlinder die je in Nederland kunt spotten: de Koninginnepage

Is het tij nog te keren?  En wat kun je zelf doen? Bij Eetbaar IJsselstein houden we van een praktische aanpak en bijdragen aan wat je zelf kunt doen. Wij weten uit eigen ervaring met onze twee tuinen dat inheemse planten meer leven in een tuin brengen.  En het leuke is dat ze zelf voor uitbreiding zorgen en makkelijk te onderhouden zijn.  We hebben zo’n veertig tal inheemse soorten staan die allerlei vlinders, bijen, hommels, libelles en vogels aantrekken. De Historische Kruidentuin is bijvoorbeeld onderdeel van het Vlinderpad Nieuwpoort en in de Hooghe Camp tuin hebben wij zelfs de Koninginnepage (de grootste vlinder die te vinden is in Nederland) kunnen fotograferen.  Van de planten maken wij stekjes en zakjes zaden beschikbaar met onze vrijwillige tuinvrouwen. Daartoe beheren en onderhouden we onze tuinen op biologische wijze, verzamelen we zaden, maken deze schoon en verpakken deze, en potten wij stekjes op.  Dit verkopen wij bijvoorbeeld tijdens stekjesmarkten.

Stekjesvensterbank

Wij vinden het enorm leuk dat deze stekjes en zaden van inheemse planten tijdens  Ongetemd ook voor een klein prijsje te koop zijn in Museum IJsselstein.  Neem deze kans waar om je eigen tuin wat “wilder” en natuurlijker te maken, en daarmee breng je gelijk meer leven in je tuin.

De stekjes zijn te vinden in de Stekjesvensterbank in ’t Koffiehuis en ’t Lokaal. Zakjes zaden van diverse inheemse planten zijn te vinden bij de ansichtkaarten in de hal.  Vrijwilligers van Eetbaar IJsselstein zijn in het weekend regelmatig bij de Stekjesvensterbank te vinden om meer informatie te geven over de planten. (Op vrijdagmiddag van 15-17 zijn er vrijwilligers in de Historische Kruidentuin, om de hoek van het museum, bij Walkade 10 het trapje naar beneden.)

 

Activiteiten aansluitend bij Ongetemd

Deze activiteiten vinden plaats in MIJ – Museum IJsselstein. U kunt zich aanmelden via het museum.

Tuinvrouwen van Eetbaar IJsselstein verzorgen:

Weggeefgroen

Naast de Stekjesvensterbank van Eetbaar IJsselstein, geeft Museum IJsselstein een plek aan Weggeefgroen, georganiseerd door Klimaatneutraal IJsselstein. Heb je planten over (binnen- of buitenplanten), breng ze dan naar dit plantenasiel. Wil je graag een plant “adopteren”? Kom dan planten halen. Lees meer op de website van Museum IJsselstein.

Oproep

Voor bij de stekjes in de Stekjesvensterbank zoeken we nog schoteltjes (zonder kopje). Heb je schoteltjes over? Wij zijn er blij mee!

De schoteltjes kunnen vanaf 2 maart op woensdag – zondag tussen 13-17 uur naar Museum IJsselstein, Walkade 2-4 gebracht worden. (N.b.: je krijgt de schoteltjes niet retour).

Ook zoekt MIJ nog naar bloempotten of – potjes.

 

Tuin Judaspenning – aantrekkelijke vlinder- en bijenplant

Tuin  Judaspenning

Lunaria annua

Tweejarige, inheemse  plant. Soort uit de kruisbloemenfamilie. Aantrekkelijk voor vlinders, zoals het oranjetipje. Bijenplant. De plant staat ook bekend om de mooie, doorschijnend parelmoerachtige tussenschotten van de hauwtjes met zaden.

  • Standplaats: zon of half-schaduw
  • Hoogte: 60-80 cm
  • Zaaien: in juni-juli
  • Bloeitijd: mei-juni

Vermeerdering: opkweken uit zaad. De plant zaait zich gemakkelijk uit.

Eetbaar:

de paarse bloemen zijn eetbaar.

Wilde cichorei –

Wilde cichorei

Scabiosa columbaria  

Cichorei is een prachtige tweejarige, inheemse plant met opvallende blauwe bloemen.

Staat in de top 100 van bijenplanten.

  • Standplaats: zonnig, liefst kalkrijk
  • Hoogte: 30-120 cm
  • Bloeitijd: juli-augustus
  • Zaaien: april – juli ter plaatse

De gemalen wortels werden, vooral in de negentiende eeuw en in de periode van de Tweede Wereldoorlog, als koffiesurrogaat gebruikt vanwege het hoge gehalte aan inuline.

De jonge cichoreibladeren hebben een licht bittere smaak en kunnen in het voorjaar worden gebruikt in salades. Ook kunnen ze gekookt worden gebruikt. Ook de bloeistengels kunnen gekookt gebruikt worden.

Medicinale eigenschappen.

OPROEP – wij zoeken schoteltjes voor stekjes project

OPROEP – voor een stekjes project zoeken wij een honderdtal oude, grappige, mooie, lelijke of lieve schoteltjes.

(Je krijgt ze overigens niet meer terug…)

Heb je iets voor ons? Breng ze dan svp naar Museum IJsselstein (openingstijden:  woensdag – zondag tussen 13-17 uur).

Alvast hartelijk dank! 

Inheemse planten in de tuinen van Eetbaar IJsselstein

groot kaasjeskruid - 18jun19
Groot Kaasjeskruid (Malva sylvestris)

Een plant wordt inheems genoemd als deze van nature in de omgeving voorkomt. Zo is veel van de wilde flora inheems. Door de eeuwen heen heeft natuurlijke selectie plaatsgevonden en hebben inheemse soorten zich aangepast aan het klimaat en de grondsoort van hun omgeving. Deze lokale plantensoorten doen het dan ook goed. Ze kunnen zichzelf redden en voortplanten. Ze groeien snel en zijn minder vatbaar voor ziektes. Hierdoor hebben ze niet veel mest of ander onderhoud nodig. Ze volgen het ritme van de seizoenen in de omgeving, ze zijn bijvoorbeeld afgestemd op de natuurlijke regen cyclus.

Het belang van inheemse planten in je eigen tuin mag duidelijk zijn. Met de huidige schrikbarende teruggang van aanbod van inheemse planten (van de eens bloemrijke weilanden is intussen minder dan 5% over) en de daarmee samenhangende terugval van het aantal insecten (een terugval van 75%!) kun je de natuur een handje helpen door zelf nuttige planten met een hoge ecologische waarde aan te bieden in eigen tuin of plantenpotten.

Op Facebook Eetbaar IJsselstein staat een foto-album van de 48 inheemse planten soorten die in onze tuinen staan.

Wij hebben ook nog een wensenlijst (van 13 januari 2020):

In het boek “Planten van hier – praktijkboek voor een duurzame leefomgeving met inheemse flora” van Henny Ketelaar staat een uitgebreide lijst met inheemse planten. Deze lijst is gebruikt als bron om te checken welke planten die wij in de tuinen hebben staan als inheems aangemerkt worden. De bron voor de lijst is Cruydt-Hoeck.  Deze lijst is vrij strikt in de definitie van inheems.

Lees meer op onze website: het belang van inheemse planten

Lees meer in NRC Voor iedere situatie is wel een inheemse plant te vinden

Website met veel info over inheemse flora, waaronder heel duidelijke determinatie video’s: Flora van Nederland

~ Clarie

Houtstekken maken in december

Een leuke klus in de wintertijd van de tuin is het maken van houtstekken en het levert je gratis nieuwe planten op.

Houtstekken neem je van volwassen, verharde stengels van heesters. Je kunt ze gewoon buiten in de volle grond laten wortelen. Dit wortelen gaat langzaam in de wintertijd omdat de stekken in rust zijn gedurende de winter. (In potten kan ook, maar dan moet je meer letten op risico van uitdrogen en bevriezen).

Houtstekken kun je maken van bladverliezende heesters, sommige groenblijvende planten, diverse klimplanten en fruitheesters. Voorbeelden: forsythia, hulst, kamperfoelie, jasmijn, klimhortensia, druiven, abelia, vlinderstruik, rode, witte en zwarte bessen, vijg en kruisbes.

Voor het nemen van houtstekken kies je potlood dikke, stevige stengels. Knip met een snoeischaar een stek van 25-30 cm recht af, onderaan een knop en bovenaan een knop. Verwijder blad, zijscheuten of zachte topgroei.

Maak een smalle geul in een v-vorm met een schop, Ă©Ă©n steek diep. De grond moet vochtig zijn (deze valt daardoor niet terug). Strooi zand op de bodem voor een betere afwatering. Zet de stekken dan 1 voor 1 in de geul, op 15 cm afstand van elkaar. Let erop dat de goede kant boven is. Zet ze met 2/3 van hun lengte onder de grond. Druk de aarde stevig aan en zet er labels bij.

Ze hebben niet veel verzorging nodig: als de grond uitdroogt water geven (met name in lente en zomer) en onkruid eromheen weghalen. Na vorst de grond rond de stekken weer wat aandrukken omdat ze anders uit kunnen drogen.

De groei begint in het voorjaar, dan begint de stek te wortelen en in het najaar zijn de stekken goed geworteld. Als je in de zomer uitlopers ziet dan is de stek aangeslagen. Ze kunnen in het najaar uitgegraven worden en op hun definitieve plek gezet worden. Het is een goed idee om ze dan voor de helft bij te knippen om de zijwaartse groei te bevorderen.

Bron: Gardeners’ World – editie november/december 2019 

Trouw: Loflied op de brandnetel (en ander onkruid) – tientallen insecten zijn ervan afhankelijk

logo project voedselbank bijenIn Trouw: Peter Bulsing uit Haarlem is een insectenman. Hij kan geen struweeltje voorbij lopen, zonder te speuren naar geleedpotigen. Hij heeft een missie: gemeenten moeten hun groenbeheer afstemmen op insecten.

Was het maar zo, dat gemeenten hun groenbeheer afstemden op insecten! Nog niet zo lang geleden werd in IJsselstein bijvoorbeeld de visie “Zicht op groen” overgenomen van een adviesbureau, dat duidelijk niet veel kaas gegeten had van insecten en wat zij nodig hebben. (En daarmee allerlei dieren die weer afhankelijk zijn van insecten voor hun voedsel, zoals vogels). De ecologische waarde van groen werd niet centraal gezet. Het resultaat: veel struikgewas verdween en maakte plaats voor gras. Daarnaast werd en wordt er zoveel gemaaid, dat als er tijdelijk het een en ander bloeit in bermen voor insecten, dit ineens weer verdwenen is. Een van de redenen om te maaien is dat er anders geklaagd wordt over het onkruid. Ook over dit maaibeleid heeft Peter Bulsing een duidelijke mening:

“Gemeenten maaien nu vaak gefaseerd. Dat heet ecologisch beheer, maar daarbij speelt de levenscyclus van insecten geen rol. In feite is dat gefaseerd maaien extreem schadelijk. De cyclus van een insect is doorgaans twaalf maanden, maar de stadia ­lopen niet voor alle soorten gelijk op. Kijk, een koolmeesje dat zijn nest kwijtraakt, krijgt ­volgend voorjaar een nieuwe kans. Insecten krijgen die niet: door het maaibeleid worden hele generaties gemold. Gemeenten moeten zich bij het beheer op de ontwikkelingsstadia van insecten gaan richten. Dan pas draag je bij aan behoud en verbetering. Dat betekent gefaseerd om het jaar maaien met een overlap van een jaar.

Lees het hele artikel in Trouw