Rozen – geschiedenis, symboliek, verzorging, plaatsing en meer

Rosa BonicaLezing tijdens Groen Café van 17 juni 2018 door Ine Voormolen, Groei&Bloei afdeling IJsselstein

Rozentuin

“Ik heb je nooit een rozentuin beloofd
Ik heb alleen gezegd dat er een tuin zou komen
Maar jij, jij had alleen maar rozen in je hoofd
En daar bleef je over malen en van dromen
Jij hebt het onkruid niet gewild en nooit gezien
Hoe ik me in het zweet heb staan te spitten
Hoe ik me aan de keien en de modder heb vertild
Jij bleef maar aan die vage rozen klitten
En toen na jaren zwoegen die tuin er eindelijk was
Nog als een ruw stuk grond om samen te ontginnen

Zei jij alleen: een tuin? Maar waar zijn de rozen nou

En je liep weg en ging teleurgesteld naar binnen

Maar ik heb je nooit een rozentuin beloofd

Ik heb alleen gezegd dat er een tuin zou komen
En zolang jij rond blijft lopen met die rozen in je hoofd
Moet je maar weg – en je hoeft pas terug te komen

Als je ook kan houden van het onkruid en de stenen
En de schrammen en de blaren op mijn handen ook wilt zien
En als alles mee wil zitten
En wij blijven samen spitten
Groeit er op een dag een roos
Misschien…”

Paul van Vliet.

Rozen

DSCN0258.JPG

Geschiedenis

Rozen zijn al eeuwenlang geliefde bloemen.

De roos werd zowel in de preklassieke culturen als in de Grieks-Romeinse tijd gebuikt. In het oude Mesopotamië, ongeveer het huidige Irak zijn spijkerschriften opgegraven met plantenlijsten.

De Egyptenaren gaven hun doden kransen van rozen mee in het graf.

Volgens een Griekse mythe rees Aphrodite op uit het schuim van de zee en waar vlokken schuim neervielen groeiden witte rozen. Ook de Romeinen hadden een grote passie voor rozen. Met het verval van het Romeinse rijk en onder invloed van het Christendom nam de belangstelling voor de roos af. De roos werd gezien als een symbool van de Heidense Goden.

In de Nederlanden is het kweken van rozen bekend vanaf de zestiende eeuw. Kloosterlingen waardeerden de roos als geneeskrachtige plant.

In de zeventiende eeuw werden rozen geteeld in de formele tuinen van de paleizen van de Oranjes, zoals paleis Honselersdijk.

De meest beroemde rozentuin uit de geschiedenis werd aangelegd door Keizerin Joséphine de Beauharnais, de echtgenote van Napoleon Bonaparte bij Château Malmaison. Zij had in haar rosarium de grootste rozencollectie van Frankrijk.

Naar dit voorbeeld ontstonden er in de 18e en de 19e eeuw vele rosaria. Deze pronktuinen stonden vol met allerlei rozensoorten. Als gevolg van de hoge kosten voor het onderhoud is er na de jaren 30 langzaam een einde gekomen aan deze collecties.

Symboliek

symboliek rozen

Soorten

Het geslacht van de wilde rozenfamilie, de Rosaceae telt in het wild ongeveer 300 soorten. Van deze wilde soorten zijn de Hondsroos (Rosa canina), de Egelantier (Rosa rubiginosa) en Duinroos (Rosa pimpinellifolia) de bekendste.

wilde rozen

Er bestaan wereldwijd zo’n tweehonderd rozensoorten en door die weer met elkaar te kruisen zijn er duizenden hybriden ontstaan in talloze kleuren. Daarnaast zijn er heel veel veredelde vormen, zogenaamde cultivars.

Een aantal cultivars zal ik noemen zonder echter compleet te zijn:

  • Grootbloemige rozen
  • Kleinbloemige rozen
  • Dubbelbloemige rozen
  • Engelse roos
  • Trosroos
  • Stamroos, stokroos
  • De stokroos behoort niet tot de rozenfamilie, maar tot de kaasjeskruidfamilie.
  • Heesterroos
  • Trosroos
  • Klimroos
  • Ramblerroos, kan wel 4 meter per jaar groeien.
  • Bottelroos

bottelroos Voor de bereiding van rozenbotteljam worden vooral de vruchten van de hondsroos (Rosa canina) gebruikt.

Het planten van rozen

Rozen houden van zon, zet ze dus op een zeer lichte plek (7 uur zonlicht per dag) en zorg voor genoeg beschutting tegen de wind.

Een vruchtbare, goed doorlatende grond werkt positief, zo mogelijk lichte kleigrond.

Zet de rozen, voordat je ze gaat planten, eerst een poos in een emmer met lauw water.

Maak de grond waar je de rozen gaat planten goed los en graaf een plantgat. Spreid de wortels van de rozen goed uit en plant de rozen vervolgens op de juiste diepte.

Vul het plantgat rijkelijk met een mix van compost, tuinaarde en koemestkorrels.

Zorg ervoor dat het entpunt of oculatiepunt onder de aarde ligt.

Kale wortelrozen kunnen geplant worden van oktober tot mei, als er geen vorst in de grond zit. Rozen in pot kunnen het hele jaar geplant worden.

Geef hierna de rozen voldoende water.

Rozen zijn erg gevoelig voor droge grond. Daarom moet er tijdens de groeiperiode bij droogte tijdig water gegeven worden.

Verzorging

Alle soorten rozen worden medio maart gesnoeid, wanneer het overdag niet meer vriest en de sapstromen net beginnen te stromen. Zorg dat je doornbestendige handschoenen en een scherpe, schone snoeischaar bij de hand hebt! Iedere rozensoort heeft z’n eigen, aparte snoeiwijze nodig. Daarom geef ik hier een alleen een paar algemene tips.

Begin met het weghalen van dode en elkaar kruisende takken. Snoei daarna de takken schuin af een paar centimeter boven een naar buiten gericht oog (knop).

Wil je goed rozen leren snoeien volg dan eens een workshop die in maart bij diverse kwekers worden gegeven o.a. Abbing in Zeist.

verzorging

Zomer snoei

Men spreekt ook wel van zomer snoei, dat houdt in dat je bij doorbloeiende rozen, de uitgebloeide bloemen weg op het eerste vijfblad afknipt. Hierdoor zal de roos nieuwe bloemknoppen gaan ontwikkelen en kun je dus nog langer genieten van een bloeiende roos Blad dat afvalt, moet verwijderd worden, en niet opnieuw als compost gebruikt worden. Er kunnen schimmels in zitten die de roos aantasten.

Soms vormt een roos wilde scheuten vanuit de onderstam waarop hij geënt is. Jonge rozenscheuten kunnen bedrieglijk ‘wild’ lijken. Kijk dus eerst goed of het inderdaad om een wilde scheut gaat die van onder de entplek, de verdikking net boven de aanhechting van de wortel, opkomt.

Winter bescherming

In de herfst zorg je dat de entplaats van de roos beschermd wordt, door compost of aarde rond het stammetje aan te heuvelen. Bij rozen op stam bescherm je de entplaats door stro rond de entplaats te binden.

Ziekten en plagen.

Rozen kunnen o.a. aangetast worden door o.a. bladluizen, vaak in het voorjaar op het verse jonge blad. Je kunt zo mogelijk de natuurlijke vijanden van de luis inzetten; het lieveheersbeestje en de graafwesp. Een andere natuurvriendelijke bestrijding is spuiten met water of een mengsel van spiritus en zeepsop. Mijn eigen ervaring is dat de luizen vaak na verloop van tijd vanzelf verdwijnen.

De rozenkever vreet gaatjes in de bloembladeren. Biologische bestrijding kan met aaltjes.

Overige bestrijdingsmiddelen die nog op de markt zijn, kunnen schadelijk zijn voor bijen.

Schimmels:

Schimmels komen vooral voor als de bladeren lang nat blijven.

Meeldauw of witziekte komt niet alleen voor op rozen, maar ook op ander planten.

Er zijn hiertegen bestrijdingsmiddelen in de handel. Maar de meest natuurlijke manier is een mengsel van 40% magere melk en 60% water. Doe deze mix in een plantenspuit en bespuit de rozen een paar keer per week.

Sterroetdauw, ook wel Black Spot genoemd. Deze schimmel veroorzaakt zwarte vlekken op de bladeren van de rozen.

En na enige tijd valt het blad af. In deze bladeren zitten sporen van de steroetdauwschimmel die de plant opnieuw aan kunnen tasten. Dus verwijder ze en gooi ze in de groencontainer.

Er zijn middelen om preventief te spuiten, o.a. van Ecostyle. Hier moet je vanaf april al mee beginnen één keer in de twee tot drie weken de rozen hiermee spuiten.

Voor zover ik weet zijn er geen natuurlijke bestrijdingsmiddelen.

ziektes en plagen rozen

Rozen kopen.

Als je een mooie roos wilt hebben ga dan niet naar Intratuin, maar naar een erkende rozenkweker.

Dan ben je er zeker van dat je een goede roos koopt, vaak ook met gratis advies van de kweker.

 

 

 

Lezing Natuur langs de Lek van natuurfotograaf – woe 14-02-2018

lekGroei&Bloei IJsselstein e.o. organiseert op woensdag 14 februari 2018 een lezing van Nieuwegeinse natuurfotograaf Henk Tromp een lezing over Natuur langs de Lek.  De uiterwaarden van de Lek zijn een natuurbeschermingsgebied, en Henk Tromp heeft er prachtige foto’s gemaakt. De lezing geeft een prachtig beeld van de woonomgeving van IJsselstein, Nieuwegein en omstreken.

Lees meer op de website van Groei&Bloei

Geslaagd 2e Groen Café

Het was weer een geslaagd Groen Cafe vandaag, met een fijne sfeer en veel uitwisseling. Het thema was Kruiden, naar het jaarthema van Groei&Bloei van dit jaar. Met elkaar gehad over rozemarijn, salie, lavas, citroenverbena en oost-indische kers met allerlei voorbeelden zoals rozemarijnzeep van Mevrouw Soapz, Romaro kaas van Verweij, rozemarijnthee van Eetbaar IJsselstein en nog veel meer. De bloemenkruidenboter op stokbrood viel in de smaak, net als de mini-aardbei taartjes met munt-citroenmelisse thee.

Ivon Vrolijk vertelde over Keltisch zeezout en de voordelen ervan, en liet zien hoe je er bijvoorbeeld een heerlijk badzout van kunt maken met gedroogde kruiden en bloemen. Voor wie wilde waren er nog stekjes van kruiden, oertomaat, rode tuinmelde etc, groene leenboeken en leuke groen tijdschriften.

Met Anja Alsemgeest en Wim, Koos, Ine Voormolen, Marjolein de Regt, Ivon Vrolijk, Rob Kosterman, Ria Mocking, Leontine Schuijff, Josie de Boer-Galang, Carola Ruijsch van Dugteren en Raymond, Gianna van Slageren en anderen.

Het volgende Groen Cafe is over twee maanden, de 2e zondag in augustus. Dat is 13 augustus, van 14-16 uur.

Foto-impressie:

Volg Groen Cafe op Facebook.

Botanische Tuinen in Utrecht organiseren weekend ‘De eetbare siertuin’ op 21 en 22 maart 2015

Het thema Eetbare siertuin is in dit jaar! Zo organiseert de Botanische Tuinen in Utrecht hun voorjaarsweekend (21 en 22 maart 2015) rond het thema ‘De eetbare siertuin’ met lezingen en stands van relevante aanbieders. Het ziet eruit als een heel leuk programma om bij te wonen als je interesse hebt in dit thema.

Lees meer op de website van Botanische Tuinen Utrecht

Ook Groei & Bloei organiseert een lezing over de eetbare tuin door kweker Cor van Gelderen van de Planten Tuin Esveld in Boskoop, op woensdagavond 18 maart in het Fulco theater in IJsselstein.