Onderhoud Historische Kruidentuin & Stekjes en zaden te koop – week 14

De Historische Kruidentuin in het Vestingsplantsoen wordt onderhouden door vrijwillligers van Stichting Eetbaar IJsselstein. Eetbaar IJsselstein wil samen zorgen voor een eetbare omgeving, met aandacht voor lokaal, vers en natuurlijk voedsel. De sociale samenhang versterken, kinderen en volwassenen voorlichten over lokaal, natuurlijk en bewust eten, en samen pluktuinen realiseren met ontmoetingsmogelijkheden. In de Historische Kruidentuin maken we dit zichtbaar door er een mooie eetbare siertuin te creëren met elkaar waar we ook gezamenlijke activiteiten organiseren die gratis toegankelijk zijn voor iedereen.

De kruidentuin is altijd gratis toegankelijk en is bereikbaar via de Walkade ter hoogte van nummer 12 (trapje naar beneden) of via de Anna van Burenstraat (bruggetje over naar het Vestingsplantsoen).

In week 14 van 2015 (maandag 30 maart – zondag 5 april) zijn er in elk geval vrijwilligers aanwezig op:

  • woensdag 1 april van 11:00 – 13:00 uur
  • vrijdag 3 april van 14:00 – 17:00 uur

Tijdens deze tijden wordt de tuin onderhouden, is het mogelijk om stekjes & zaden te ruilen of kopen, kun je voor € 0,50 kruiden knippen in de tuin en kunnen er zaden ingeleverd worden voor het project Zaden voor voedsel. Ook kun je informatie krijgen over de huidige beplanting of gewoon rondwandelen in de tuin.

Stekjes die momenteel verkrijgbaar zijn (klik op een foto voor een vergroting):

Kapucijner (blauwschokker) – Kattensnor – Grote Kaardebol – Cosmea – Lathyrus (blue ripple) – Tomaat (clementine) – Wilde Tabaksplant

Zaden die momenteel verkrijgbaar zijn (klik op een foto voor een vergroting):

Rode Tuinmelde – Kardoen – Grote Kaardebol – Oost-indische Kers – Groot Kaasjeskruid – Goudsbloem – Kattensnor

PLAATJE - Zonnebloem

Er zijn ook pakketjes van zaden te koop (klik op een foto om deze te vergroten). Bijvoorbeeld: 

Iedereen die mee wil onderhouden, organiseren of meehelpen met activiteiten kan zich aansluiten. Voor af en toe of voor regelmatig, voor het aantal uur dat je uitkomt. Je kunt je hier aanmelden:

Stekjes & zaden ruilen | zondag 29 maart | 11:00 – 13:00 uur | Historische Kruidentuin in Vestingsplantsoen, IJsselstein

GRATIS TOEGANG

De Historische Kruidentuin ligt in het Vestingsplantsoen,

naast de woning aan Walkade 1, trapje naar beneden.

Ook bereikbaar vanaf het Kloosterplantsoen, bruggetje over.

——————————–

Eetbaar IJsselstein heeft op 29 maart een aantal ruiltafels

met stekjes en zaden uit de kruidentuin

.

Neem je stekjes en/of zaden (liefst eetbare bloemen of kruiden) mee om te ruilen

(kopen voor een klein prijsje kan ook)

.

Heb je veel aan te bieden?

Laat het dan even weten,

dan krijg je een eigen plek aan een ruiltafel

.

Ook kun je informatie krijgen

over Eetbaar IJsselstein,

eetbare siertuinen

en onze activiteiten

Het gaat goed met de Kruidentuin Ommedracht!

Kruidentuin Ommedracht

“Wij werken met 6 dames met groot plezier in onze kruidentuin aan de Ommedracht. Het is verrassend hoe leuk dit is om hier samen mee bezig te zijn. Daarnaast slaat alles prima aan, daar de grond zeer vruchtbaar is. Eens in de veertien dagen spreken we met elkaar af om de contouren vrij van onkruid te houden en maaien het gras er omheen.

Het eerste kruidenperk van ongeveer 5 bij 4 meter, waar we in maart dit jaar zijn gestart met NLDoet, vullen we aan met nog een kruiden perk van ongeveer 10 bij 4 meter. In juni zijn we hiermee gestart om ook dit onkruid vrij te maken, zodat de kruidentuin groter wordt. We hebben hierbij het advies gehad van Hans Lappee om dit grotere deel, stuk voor stuk onkruid vrij te maken.Dit zodat het overzichtelijk blijft. Dat werkt! Hans heeft ons hiervoor worteldoek geleverd en houtsnippers en zo het zag er gelijk heel goed uit. Als we de vakken klaar hebben, verzorgt Hans weer voor zand en aarde, dit mengen we met de klei zodat de grond losser wordt. Ondertussen hebben we veel ideeën over er hoe wij die nieuwe vakken willen invullen. Dit is erg leuk om samen mee bezig te zijn.

Bij de eerste actieve start hebben wij hulp gehad van Clarie en Mo, dit was zeer motiverend. Zelfs onze buren kwamen met koffie, afvalbakken en water. Er kwam zelfs nog meer hulp!

Vanaf september gaan we de struikjes op de juiste plaats zetten, zodat het voor iedereen duidelijker wordt wat bijvoorbeeld in de thee kan en wat de kruiden zijn of eetbare bloemen enz. We maken stekjes, waarvan mogelijk, voor de liefhebbers!”

Van Tuingroep Kruidentuin Ommedracht 

Een impressie van de Kruidentuin Ommedracht:

Geslaagd overleg herinrichting Kruidentuin Vestingsplantsoen

Met zeven deelnemers van Eetbaar IJsselstein zaten we 7 februari om de tafel bij Florie thuis, om te brainstormen over de herinrichting van de Kruidentuin in het Vestingsplantsoen. We willen er een Historische Kruidentuin (met een knipoog) van maken en de tuin weer op laten bloeien.

We hebben besloten om de vakken wat toegankelijker te maken voor onderhoud door de ronde kanten van de buxushagen iets te gaan verlagen, wat het instappen makkelijker maakt. Ook gaan we paadjes maken van stapstenen zodat we straks goed bij alle kruiden kunnen.

Met z’n allen hebben we een lange lijst van kruiden gemaakt die we graag in de kruidentuin willen hebben. De volgende stap is om te inventariseren waar we al zaden, stekjes of planten van hebben, en wat nog aangekocht moet worden.

De komende periode gaan we aan de slag in de kruidentuin om onze plannen te realiseren.

Op de foto van links naar rechts: Liseth, Florie, Ivon, Henriette, Elisa en Clarie. Quina heeft de foto gemaakt en staat er niet op.
Op de foto van links naar rechts: Liseth, Florie, Ivon, Henriette, Elisa en Clarie. Quina heeft de foto gemaakt en staat er niet op.

1e overleg over organisatie van de Opening van de kruidentuin is op 21 februari

Voor de Opening van de Historische Kruidentuin in het Vestingsplantsoen heeft de projectgroep een eerste overleg op vrijdag 21 februari, om 10:00 uur in de Bibliotheek Lek IJssel aan Overtoom 7.

De Opening vindt plaats op zondagmiddag 30 maart 2014, samen met de Opening van de Historische speeltuin in het Kloosterplantsoen, onze ‘buren’.  Daarnaast werken we samen met Museum IJsselstein, de ‘buren’ aan de andere kant, aan de Walkade.

Wil je meedoen met de Opening op 30 maart, bijvoorbeeld door mee te helpen met activiteiten of gastvrouw of gastheer te zijn? Vul dan het contactformulier in en wij nemen snel contact met je op.

3 – Project NLdoet op zaterdag 22 maart 2014 in kruidentuin Vestingsplantsoen

Op zaterdag 22 maart van 13:00 – 16:00 uur doet Eetbaar IJsselstein mee met NLdoet!

Tijdens de middag gaan we aan de slag in de Historische Kruidentuin in het Vestingsplantsoen om deze in orde te maken voor de opening op zondag 30 maart.

Zie de beschrijving op NLdoet

Je kunt je nog aanmelden om mee te doen via de NLdoet website!

Huidige stand van zaken

Tijdens de Eetbaar IJsselstein bijeenkomst van 27 januari 2014 is dit project gepresenteerd, zie Projectvoorstel

Deelnemers

  • Clarie van de Langenberg
  • Ben Schuurman
  • Liseth Oosterbroek
  • Jolien Ashton
  • Marianne Dolman
  • Quina Paz Fonseca
  • Els van Barneveld
  • Mariken Hornmann
  • Ria Delpeut

2 – Project Opening Historische Kruidentuin op zondag 30 maart 2014

engelwortel-logoOp zondag 30 maart, van 13:00 – 16:00 uur is er een officiële opening van de Historische Kruidentuin, in samenwerking met de Speeltuin Kloosterplantsoen en MIJ – Museum IJsselstein (Walkade 2-4).

Activiteiten

  • Wie groeit de grootste zonnebloem?
    Kinderen die langs komen kunnen een zakje zonnebloemzaad krijgen, om thuis de grootste zonnebloem te groeien. Natuurlijk een foto opsturen naar Eetbaar IJsselstein van je zonnebloem! De kweker van de grootste zonnebloem krijgt van ons een leuke prijs.
  • Om 15:30 uur onthult de Burgemeester het logo van Eetbaar IJsselstein!
    Nadat de Burgemeester de Speeltuin Kloosterplantsoen geopend heeft, brengt hij ook een bezoek aan de Historische Kruidentuin en zal hij ons logo onthullen en samen met een aantal aanwezige kinderen een bijzondere sleutel naar de kruidentuin brengen.
  • Kruiden voor in de thee
    Er zijn kruidenzakjes met kruiden uit de tuin in diverse melanges.
  • Kruiden ruiken en proeven
    Hoe ruiken en smaken de diverse kruiden eigenlijk? In de kruidentuin kunnen kinderen van alle leeftijden het ervaren.
  • De Bakbrommer van Roos
    Roos is er met haar bakbrommer en maakt samen met Florie heerlijke hapjes waar kruiden in verwerkt zijn, zoals honing-tijmsnoepjes.
  • Speuren en puzzelen
    Voor kinderen is er een speurtocht en er zijn raadsels om op te lossen. Wat weet jij van kruiden? Wat kun je er eigenlijk mee? Weet jij hoe een bloemetje van komkommerkruid smaakt of kun je dat al raden door de naam van dit kruid?
  • Eetbaar IJsselstein informatie stand
    Wil je weten wat Eetbaar IJsselstein nog meer doet? Misschien heb je wel zin om mee te doen met een van onze activiteiten? Of wil je iets weten over eetbare bloemen, moestuintjes of kruidenbakken? Of over de prachtige fruitboomgaarden van IJsselstein, de appelbomen in het openbaar groen?
  • Helpen de plantensleutel te maken voor de burgemeester
    Wil jij een plantje poten in de plantensleutel?
  • Zaden voor voedsel
    In deze tijden van overvloed, waar zoveel eten weggegooid wordt, wil Eetbaar IJsselstein het project van Zaden voor voedsel helpen door het inzamelen van zaden van tropische vruchten en klassieke groenten. Deze worden in Azië, Afrika en Zuid-Amerika gebruikt voor het telen van groente en fruit. Eetbaar IJsselstein zal als inzamelingspunt van de pitten gaan fungeren, te beginnen op 30 maart, tijdens de opening van de Kruidentuin. Dus: spaar je zaden en neem ze op 30 maart mee naar de kruidentuin!
    Lees hier welke zaden bruikbaar zijn

  • Mini kruidenpotjes met rozemarijn of munt
    Alle bezoekers van de kruidentuin krijgen vandaag een mini kruidenpotje met rozemarijn of munt zaden mee. Twee heerlijke keukenkruiden – verse kruiden in de keuken is het lekkerste.  Zolang de voorraad strekt!
  • Groene boeken in de bibliotheek
    De bibliotheek (Overtoom 7) heeft in de week van 22 – 29 maart speciaal een stand ingericht met allerlei prachtige groene boeken, zoals kruidenboeken, moestuinboeken, boeken over het inrichten van een voedseltuin, koken met verse groente en kruiden en nog veel meer. Een prima manier om de smaak van tuinieren te pakken te krijgen! (Op zondag is de bibliotheek gesloten)

Meedoen

Wil je meedoen met het bedenken van activiteiten en/of op de dag zelf meehelpen? Laat het ons weten via het contactformulier en we nemen snel contact met je op:

Tuinmelde (Rode)

De Rode Tuinmelde is een opvallende eetbare sierplant in elke tuin vanwege de dieprode kleur die de plant krijgt. Dit geeft een mooi accent tussen het groen. Deze inheemse plant zaait zichzelf, net als veel inheemse planten, gemakkelijk uit. Dat is niet zo erg, want hij is ook makkelijk te verwijderen. Het is wel handig de plant weg te halen zodra de zaden rijp worden. De plant is tegen die tijd ook minder mooi.

Tuinmelde (Atriplex hortensis var. rubra) (ook wel melde genoemd) groeit overal en vraagt niet veel bemesting, is sterk  en wordt 150 cm hoog. De plant is eenjarig. Wordt ook wel als sierplant gebruikt. De plant gedijt in koude en humusrijke, niet-kalkhoudende grond. Zij kan niet goed tegen warmte of droogte. De plant schiet uit als zij te weinig water krijgt. Een laagje mulch rond de plant en goed schoffelen is aan te raden. Af en toe de uiteinden toppen geeft dikkere stelen. Wisselteelt is belangrijk: pas na 3-4 jaar weer op dezelfde plaats zetten. Er bestaat ook blonde tuinmelde, gewone tuinmelde (groen), magenta melde (ook wel boomspinazie genoemd) en Brave Hendrik is verwant aan de tuinmelde.

Gunstige buren

aardappel, koolsoorten, radijs, tomaten

Vermeerderen

Vanaf maart kun je Tuinmelde buiten zaaien, op rijen van 30 cm. van elkaar. Vanaf half februari binnen voorzaaien. Bedek de zaden slechts met 1 cm aarde en druk die vervolgens goed aan. Dun de zaailingen uit tot op 30 cm, wanneer ze 4-5 bladeren hebben.

Om steeds jong blad te oogsten moet je vaker achter elkaar zaaien. (De plant schiet snel uit.)

 

Oogsten

Tuinmelde is al 4 weken na de zaai te oogsten. Je kunt tot oktober oogsten. Je kunt de bladeren van de steel plukken. Als je te veel planten hebt, kun je ook de hele plant afsnijden als zij 20 cm hoog is en daarvan alle bladeren oogsten.

Je kunt ook zaad oogsten door enkele stengels te laten staan om in bloei te laten komen. Laat de zaden rijpen. Snijd daarna de stelen af en laat de stelen op een beschutte plek drogen.

Tips voor gebruik:

In de keuken

  • de bladeren verleppen snel en moeten dus zo snel mogelijk na het plukken gebruikt worden
  • het blad van Tuinmelde kan gegeten worden als spinazie
  • jonge bladeren kunnen rauw gebruikt worden in een salade
  • de bladeren worden vaak gemend met de bladeren van zuring om het zure daarvan te compenseren

Medicinaal

  • laxerend
  • vitaliserend
  • een papje van de bladeren werkt verzachtend op insectenbeten
  • kompres tegen een jichtaanval: bladeren opgewarmd met azijn, honing en zout

 

 

Grote engelwortel

Grote engelwortel (Angelica archangelica) is een twee- tot meerjarig kruid, een inheemse plant.  Het is een aromatische, geneeskrachtige plant met grote bolvormige, groenachtig- witte bloemschermen. De stengels zijn hol. De bloemen trekken heel veel insecten aan. Op een zonnige standplaats met lichte schaduw gedijt de plant goed, zeker als de grond vochtig en voedzaam is, liefst licht zuur.  Grote engelwortel kan tot 2 meter hoog worden en is daarmee een imposante plant in de tuin. Het is een sterke plant die geen speciale verzorging nodig heeft. De plant is goed bestand tegen de kou. (De gewone engelwortel, Angelica sylvestris) is een verwante soort die wel in het wild wordt aangetroffen. Medicinaal is hij minder krachtig.)

Vermeerderen

De plant is makkelijk te kweken door scheuren, uitplanten of zaaien.

Vanaf maart kan Grote engelwortel gezaaid worden.  Als je zelf zaad oogst, kun je dit het beste direct weer uitzaaien, in de herfst, of anders in het vroege voorjaar. De kiemkracht van het zaad loopt snel terug. Verplant de zaailingen als ze nog klein zijn, anders is het resultaat minder goed.

Na de bloei sterft de plant af. Als je de bloemen verwijdert vlak voordat ze rijp zijn, dan gaat de plant nog een jaar. mee. 

Oogsten

Grote engelwortel bloeit in juni-juli, dat is ook de tijd om de stengels te plukken, hoewel dat ook in april en mei kan. Het blad kun je in mei of juni oogsten.  Oogst van de wortels kan in de herfst van het tweede jaar. De wortels kunnen het beste droog op een beetje warme plaats, in blikken, bewaard worden. In gedroogde vorm behouden wortel en blad jarenlang hun geneeskracht en kun je er kruidenthee of een aftreksel van maken.

Tips voor gebruik:

In de keuken:

  • Dit kruid is zoeter dan de meeste kruiden en heeft vele toepassingen in de keuken. Het wordt wel het belangrijkste keukenkruid genoemd.
  • Alle delen van de plant kunnen gebruikt worden vanwege hun geur.
  • De jonge stengels kunnen als groenten gebruikt worden.
  • Engelse gewoonte: vlees zoeten met engelwortel
  • Engelse gewoonte: gesuikerde groene stengels ter versiering op een cake of toetje leggen
  • Met rabarber meekoken waardoor de zurige smaak opgeheven wordt en er een lekker bijsmaakje ontstaat
  • Rauw zijn de stengels ook erg lekker
  • Bladeren kun je als selderij eten
  • In sommige landen worden de wortels als groente gegeten
  • De zaadjes kun je voor de geur (in bijvoorbeeld geurzakjes) of de smaak gebruiken
  • Het zaad wordt in de drankindustrie gebruikt om likeur smaak te geven, zoals Chartreuse. Ook de parfumindustrie past het toe.

Geneeskrachtig:

  • Engelwortel is stimulerend en goed voor de spijsvertering. Ze voorkomt gasvorming in de darmen en werkt tegen oprispingen en winderigheid.
  • Als kruidenthee is het een uitstekend krampwerend middel.
  • Werkt slijmoplossend.
  • Engelwortelolie wordt als massagevloeistof tegen reumatiek gebruikt.

 

Recepten

Aftreksel

20 gram gemalen wortel of 15 gram zaad overgieten met 1 liter kokend water. Hier maximaal 1 kopje per dag van drinken vanwege de sterk stimulerende werking.