Onderhoud Historische Kruidentuin & Stekjes en zaden te koop – week 14

De Historische Kruidentuin in het Vestingsplantsoen wordt onderhouden door vrijwillligers van Stichting Eetbaar IJsselstein. Eetbaar IJsselstein wil samen zorgen voor een eetbare omgeving, met aandacht voor lokaal, vers en natuurlijk voedsel. De sociale samenhang versterken, kinderen en volwassenen voorlichten over lokaal, natuurlijk en bewust eten, en samen pluktuinen realiseren met ontmoetingsmogelijkheden. In de Historische Kruidentuin maken we dit zichtbaar door er een mooie eetbare siertuin te creëren met elkaar waar we ook gezamenlijke activiteiten organiseren die gratis toegankelijk zijn voor iedereen.

De kruidentuin is altijd gratis toegankelijk en is bereikbaar via de Walkade ter hoogte van nummer 12 (trapje naar beneden) of via de Anna van Burenstraat (bruggetje over naar het Vestingsplantsoen).

In week 14 van 2015 (maandag 30 maart – zondag 5 april) zijn er in elk geval vrijwilligers aanwezig op:

  • woensdag 1 april van 11:00 – 13:00 uur
  • vrijdag 3 april van 14:00 – 17:00 uur

Tijdens deze tijden wordt de tuin onderhouden, is het mogelijk om stekjes & zaden te ruilen of kopen, kun je voor € 0,50 kruiden knippen in de tuin en kunnen er zaden ingeleverd worden voor het project Zaden voor voedsel. Ook kun je informatie krijgen over de huidige beplanting of gewoon rondwandelen in de tuin.

Stekjes die momenteel verkrijgbaar zijn (klik op een foto voor een vergroting):

Kapucijner (blauwschokker) – Kattensnor – Grote Kaardebol – Cosmea – Lathyrus (blue ripple) – Tomaat (clementine) – Wilde Tabaksplant

Zaden die momenteel verkrijgbaar zijn (klik op een foto voor een vergroting):

Rode Tuinmelde – Kardoen – Grote Kaardebol – Oost-indische Kers – Groot Kaasjeskruid – Goudsbloem – Kattensnor

PLAATJE - Zonnebloem

Er zijn ook pakketjes van zaden te koop (klik op een foto om deze te vergroten). Bijvoorbeeld: 

Iedereen die mee wil onderhouden, organiseren of meehelpen met activiteiten kan zich aansluiten. Voor af en toe of voor regelmatig, voor het aantal uur dat je uitkomt. Je kunt je hier aanmelden:

Enthousiastie reacties op Kruiden educatie door Ivon Vrolijk in de Historische Kruidentuin

Afgelopen zondag, 5 oktober, was er een kruidenles met Ivon Vrolijk in de Historische Kruidentuin. Ivon heeft zelf al jaren een permacultuur tuin aan de Noord-IJsseldijk en kan veel vertellen over de kruiden, hoe je ze behandelt en hun toepassingen. Zo zijn we weer nieuwe dingen te weten gekomen over allerlei planten in de tuin, zoals de teunisbloem, het boerenwormkruid, de guldenroede, de pompoen, de salie, de kardoen, de cirtroenverbena enzovoorts. Leuk was ook de onderlinge uitwisseling, want ook de bezoekers zijn ervaren tuiniers. Met: Ria Mocking, Clarie van de Langenberg, Carola Ruijsch van Dugteren en Raymond, Anja Alsemgeest en Welmoed Osinga. Later kwam Andries Wallinga nog langs met druivenstekken uit eigen tuin. Ook anderen hadden een aantal stekken en plantjes meegenomen.

Op de foto laat Ivon ons zien wat een goede manier is om bijvoorbeeld de citroenverbena te stekken en heeft ze ons veel tips gegeven over het laten overwinteren van planten. Zo is het bijvoorbeeld voor veel planten goed ze te laten staan en niet te veel te kortwieken, zodat ze een grotere kans hebben in de winter. Na het stekken hebben een aantal nog zaad gewonnen van boerenwormkruid en andere planten, en zijn de rijpe pompoenen en bosaardbeiplantjes meegenomen. Ook hebben we natuurlijk een kopje kruidenthee gedronken.

Het was een informatieve en gezellige leer- en doemiddag in de kruidentuin – leuk ook om dit te midden van de planten en bloemen te doen op zo’n mooie plek. Enthousiast werd Ivon bedankt voor haar heldere uitleg. Ze heeft al gezegd dat ze volgend voorjaar terug komt voor meer!

 

fotografie-ton-willemse
Fotografie Ton Willemse

Opening Kruidentuin 30 maart 2014 – Burgemeester onthult logo!

Activiteiten

Om 15:30 uur onthult de Burgemeester het logo van Eetbaar IJsselstein!
Nadat de Burgemeester de Speeltuin Kloosterplantsoen geopend heeft, brengt hij ook een bezoek aan de Historische Kruidentuin en zal hij ons logo onthullen en samen met een aantal aanwezige kinderen een bijzondere sleutel naar de kruidentuin brengen.
.

.

Hoeveel kruiden herken je?
In de kruidentuin staan heel veel kruiden, zoals keukenkruiden, geurkruiden en geneeskrachtige kruiden. Sommige kruiden zijn heel bekend zoals munt, rozemarijn en salie. We gebruiken deze kruiden nu nog veel in recepten. Andere kruiden zijn een beetje in vergetelheid geraakt, zoals de grote engelwortel, een heel veelzijdig kruid. Ook zullen er eetbare bloemen in de tuin te vinden zijn zoals rozen, oost-indische kers, goudsbloemen, kommerkruid en dergelijke. Natuurlijk staan er ook veel planten in waar de bijen dol op zijn. Na de opening zal Eetbaar IJsselstein elke vrijdagmiddag van 14:00 – 16:00 uur aanwezig zijn voor informatie en voor onderhoud van de tuin. Daarnaast zullen er nog extra tuindagen zijn om de tuin steeds mooier te maken – een paradijsje voor IJsselstein. Op Uit in IJsselstein vind je alle data.

Kruiden voor in de thee
Er zijn kruidenzakjes met kruiden uit de tuin in diverse melanges. Munt en citroenverbena zijn de bekendste kruiden voor thee.
.

Kruiden ruiken en proeven
Hoe ruiken en smaken de diverse kruiden eigenlijk? In de kruidentuin kunnen kinderen van alle leeftijden het ervaren. Van Museum IJsselstein hebben we ‘oude’ kruidendoosjes te leen.

.

Wie groeit de grootste zonnebloem?
Kinderen die langs komen kunnen een zakje zonnebloemzaad krijgen, om thuis de grootste zonnebloem te groeien. Natuurlijk een foto opsturen naar Eetbaar IJsselstein van je zonnebloem! De kweker van de grootste zonnebloem krijgt van ons een leuke prijs.
.

Speuren en puzzelen
Voor kinderen is er een speurtocht en er zijn raadsels om op te lossen. Wat weet jij van kruiden? Wat kun je er eigenlijk mee? Weet jij hoe een bloemetje van komkommerkruid smaakt of kun je dat al raden door de naam van dit kruid? Er is een speurtocht van speeltuin naar kruidentuin en een speurtocht van kruidentuin naar speeltuin.

.

bakbrommer2De Bakbrommer van Roos
Roos is er met haar bakbrommer en maakt samen met Florie heerlijke hapjes waar kruiden in verwerkt zijn, zoals honing-tijmsnoepjes. Kinderen mogen hun helpen om te hapjes klaar te maken die ze natuurlijk zelf op mogen eten.
.

Eetbaar IJsselstein informatie stand
Wil je weten wat Eetbaar IJsselstein nog meer doet? Misschien heb je wel zin om mee te doen met een van onze activiteiten? Of wil je iets weten over eetbare bloemen, moestuintjes of kruidenbakken? Of over de prachtige fruitboomgaarden van IJsselstein, de appel- en perenbomen in het openbaar groen?
.

Helpen de plantensleutel te maken voor de burgemeester
Wil jij een plantje poten in de plantensleutel en de burgemeester helpen de sleutel naar de kruidentuin te brengen?
.

Zaden voor voedsel
In deze tijden van overvloed, waar zoveel eten weggegooid wordt, wil Eetbaar IJsselstein het project van Zaden voor voedsel helpen door het inzamelen van zaden van tropische vruchten en klassieke groenten. Deze worden in Azië, Afrika en Zuid-Amerika gebruikt voor het telen van groente en fruit. Eetbaar IJsselstein zal als inzamelingspunt van de pitten gaan fungeren, te beginnen op 30 maart, tijdens de opening van de Kruidentuin. Dus: spaar je zaden en neem ze op 30 maart mee naar de kruidentuin!
Lees hier welke zaden bruikbaar zijn
.

JOGG is aanwezig met een leuke activiteit

JOGG, Jongeren Op Gezond Gewicht, mag natuurlijk niet ontbreken tijdens de opening van de kruidentuin. JOGG maakt kinderen (en hun ouders) bewust van gezonde voeding en gezonde beweging. En een moestuin en kruidentuin geeft allebei: gezonder dan lokale en verse groenten en kruiden kan niet, en terwijl je bezig bent in je tuintje heb je heerlijk beweging in de buitenlucht. Bovendien is samen tuinieren leuk!

.

Mini kruidenpotjes met rozemarijn of munt
Alle bezoekers van de kruidentuin krijgen vandaag een mini kruidenpotje met rozemarijn of munt zaden mee. Twee heerlijke keukenkruiden – verse kruiden in de keuken is het lekkerste.  Met dank aan Linda op Locatie. Zolang de voorraad strekt!
.

Groene boeken in de bibliotheek

De bibliotheek (Overtoom 7) heeft in de week van 22 – 29 maart speciaal een stand ingericht met allerlei prachtige groene boeken, zoals kruidenboeken, moestuinboeken, boeken over het inrichten van een voedseltuin, koken met verse groente en kruiden en nog veel meer. Een prima manier om de smaak van tuinieren te pakken te krijgen! (Op zondag is de bibliotheek gesloten)

Geslaagd overleg herinrichting Kruidentuin Vestingsplantsoen

Met zeven deelnemers van Eetbaar IJsselstein zaten we 7 februari om de tafel bij Florie thuis, om te brainstormen over de herinrichting van de Kruidentuin in het Vestingsplantsoen. We willen er een Historische Kruidentuin (met een knipoog) van maken en de tuin weer op laten bloeien.

We hebben besloten om de vakken wat toegankelijker te maken voor onderhoud door de ronde kanten van de buxushagen iets te gaan verlagen, wat het instappen makkelijker maakt. Ook gaan we paadjes maken van stapstenen zodat we straks goed bij alle kruiden kunnen.

Met z’n allen hebben we een lange lijst van kruiden gemaakt die we graag in de kruidentuin willen hebben. De volgende stap is om te inventariseren waar we al zaden, stekjes of planten van hebben, en wat nog aangekocht moet worden.

De komende periode gaan we aan de slag in de kruidentuin om onze plannen te realiseren.

Op de foto van links naar rechts: Liseth, Florie, Ivon, Henriette, Elisa en Clarie. Quina heeft de foto gemaakt en staat er niet op.
Op de foto van links naar rechts: Liseth, Florie, Ivon, Henriette, Elisa en Clarie. Quina heeft de foto gemaakt en staat er niet op.

1e overleg over organisatie van de Opening van de kruidentuin is op 21 februari

Voor de Opening van de Historische Kruidentuin in het Vestingsplantsoen heeft de projectgroep een eerste overleg op vrijdag 21 februari, om 10:00 uur in de Bibliotheek Lek IJssel aan Overtoom 7.

De Opening vindt plaats op zondagmiddag 30 maart 2014, samen met de Opening van de Historische speeltuin in het Kloosterplantsoen, onze ‘buren’.  Daarnaast werken we samen met Museum IJsselstein, de ‘buren’ aan de andere kant, aan de Walkade.

Wil je meedoen met de Opening op 30 maart, bijvoorbeeld door mee te helpen met activiteiten of gastvrouw of gastheer te zijn? Vul dan het contactformulier in en wij nemen snel contact met je op.

3 – Project NLdoet op zaterdag 22 maart 2014 in kruidentuin Vestingsplantsoen

Op zaterdag 22 maart van 13:00 – 16:00 uur doet Eetbaar IJsselstein mee met NLdoet!

Tijdens de middag gaan we aan de slag in de Historische Kruidentuin in het Vestingsplantsoen om deze in orde te maken voor de opening op zondag 30 maart.

Zie de beschrijving op NLdoet

Je kunt je nog aanmelden om mee te doen via de NLdoet website!

Huidige stand van zaken

Tijdens de Eetbaar IJsselstein bijeenkomst van 27 januari 2014 is dit project gepresenteerd, zie Projectvoorstel

Deelnemers

  • Clarie van de Langenberg
  • Ben Schuurman
  • Liseth Oosterbroek
  • Jolien Ashton
  • Marianne Dolman
  • Quina Paz Fonseca
  • Els van Barneveld
  • Mariken Hornmann
  • Ria Delpeut

2 – Project Opening Historische Kruidentuin op zondag 30 maart 2014

engelwortel-logoOp zondag 30 maart, van 13:00 – 16:00 uur is er een officiële opening van de Historische Kruidentuin, in samenwerking met de Speeltuin Kloosterplantsoen en MIJ – Museum IJsselstein (Walkade 2-4).

Activiteiten

  • Wie groeit de grootste zonnebloem?
    Kinderen die langs komen kunnen een zakje zonnebloemzaad krijgen, om thuis de grootste zonnebloem te groeien. Natuurlijk een foto opsturen naar Eetbaar IJsselstein van je zonnebloem! De kweker van de grootste zonnebloem krijgt van ons een leuke prijs.
  • Om 15:30 uur onthult de Burgemeester het logo van Eetbaar IJsselstein!
    Nadat de Burgemeester de Speeltuin Kloosterplantsoen geopend heeft, brengt hij ook een bezoek aan de Historische Kruidentuin en zal hij ons logo onthullen en samen met een aantal aanwezige kinderen een bijzondere sleutel naar de kruidentuin brengen.
  • Kruiden voor in de thee
    Er zijn kruidenzakjes met kruiden uit de tuin in diverse melanges.
  • Kruiden ruiken en proeven
    Hoe ruiken en smaken de diverse kruiden eigenlijk? In de kruidentuin kunnen kinderen van alle leeftijden het ervaren.
  • De Bakbrommer van Roos
    Roos is er met haar bakbrommer en maakt samen met Florie heerlijke hapjes waar kruiden in verwerkt zijn, zoals honing-tijmsnoepjes.
  • Speuren en puzzelen
    Voor kinderen is er een speurtocht en er zijn raadsels om op te lossen. Wat weet jij van kruiden? Wat kun je er eigenlijk mee? Weet jij hoe een bloemetje van komkommerkruid smaakt of kun je dat al raden door de naam van dit kruid?
  • Eetbaar IJsselstein informatie stand
    Wil je weten wat Eetbaar IJsselstein nog meer doet? Misschien heb je wel zin om mee te doen met een van onze activiteiten? Of wil je iets weten over eetbare bloemen, moestuintjes of kruidenbakken? Of over de prachtige fruitboomgaarden van IJsselstein, de appelbomen in het openbaar groen?
  • Helpen de plantensleutel te maken voor de burgemeester
    Wil jij een plantje poten in de plantensleutel?
  • Zaden voor voedsel
    In deze tijden van overvloed, waar zoveel eten weggegooid wordt, wil Eetbaar IJsselstein het project van Zaden voor voedsel helpen door het inzamelen van zaden van tropische vruchten en klassieke groenten. Deze worden in Azië, Afrika en Zuid-Amerika gebruikt voor het telen van groente en fruit. Eetbaar IJsselstein zal als inzamelingspunt van de pitten gaan fungeren, te beginnen op 30 maart, tijdens de opening van de Kruidentuin. Dus: spaar je zaden en neem ze op 30 maart mee naar de kruidentuin!
    Lees hier welke zaden bruikbaar zijn

  • Mini kruidenpotjes met rozemarijn of munt
    Alle bezoekers van de kruidentuin krijgen vandaag een mini kruidenpotje met rozemarijn of munt zaden mee. Twee heerlijke keukenkruiden – verse kruiden in de keuken is het lekkerste.  Zolang de voorraad strekt!
     
  • Groene boeken in de bibliotheek
    De bibliotheek (Overtoom 7) heeft in de week van 22 – 29 maart speciaal een stand ingericht met allerlei prachtige groene boeken, zoals kruidenboeken, moestuinboeken, boeken over het inrichten van een voedseltuin, koken met verse groente en kruiden en nog veel meer. Een prima manier om de smaak van tuinieren te pakken te krijgen! (Op zondag is de bibliotheek gesloten)

Meedoen

Wil je meedoen met het bedenken van activiteiten en/of op de dag zelf meehelpen? Laat het ons weten via het contactformulier en we nemen snel contact met je op:

Huidige stand van zaken

Op de Eetbaar IJsselstein bijeenkomst van 27 januari is dit voorstel gepresenteerd zie Projectvoorstel

Op woensdag 19 februari hebben Clarie en Gerrie overleg met Museum IJsselstein over samenwerking op 30 maart.

Op vrijdag 21 februari hebben Gerrie, Florie, Quina, Roos en Clarie overleg over de organisatie van 30 maart.

Op dinsdag 18 maart is er een overleg bij Florie thuis, om 20:00 uur.

Deelnemers project Opening Kruidentuin 30 maart:

  • Clarie van de Langenberg (projectleider)
  • Roos de Ridder van Ervaar Kers
  • Gerrie Evers (zorgt voor samenhang met Historische Speeltuin)
  • Florie van Oss
  • Quina Paz Fonseca
  • Henriette Das

Tuinmelde (Rode)

De Rode Tuinmelde is een opvallende eetbare sierplant in elke tuin vanwege de dieprode kleur die de plant krijgt. Dit geeft een mooi accent tussen het groen. Deze inheemse plant zaait zichzelf, net als veel inheemse planten, gemakkelijk uit. Dat is niet zo erg, want hij is ook makkelijk te verwijderen. Het is wel handig de plant weg te halen zodra de zaden rijp worden. De plant is tegen die tijd ook minder mooi.

Tuinmelde (Atriplex hortensis var. rubra) (ook wel melde genoemd) groeit overal en vraagt niet veel bemesting, is sterk  en wordt 150 cm hoog. De plant is eenjarig. Wordt ook wel als sierplant gebruikt. De plant gedijt in koude en humusrijke, niet-kalkhoudende grond. Zij kan niet goed tegen warmte of droogte. De plant schiet uit als zij te weinig water krijgt. Een laagje mulch rond de plant en goed schoffelen is aan te raden. Af en toe de uiteinden toppen geeft dikkere stelen. Wisselteelt is belangrijk: pas na 3-4 jaar weer op dezelfde plaats zetten. Er bestaat ook blonde tuinmelde, gewone tuinmelde (groen), magenta melde (ook wel boomspinazie genoemd) en Brave Hendrik is verwant aan de tuinmelde.

Gunstige buren

aardappel, koolsoorten, radijs, tomaten

Vermeerderen

Vanaf maart kun je Tuinmelde buiten zaaien, op rijen van 30 cm. van elkaar. Vanaf half februari binnen voorzaaien. Bedek de zaden slechts met 1 cm aarde en druk die vervolgens goed aan. Dun de zaailingen uit tot op 30 cm, wanneer ze 4-5 bladeren hebben.

Om steeds jong blad te oogsten moet je vaker achter elkaar zaaien. (De plant schiet snel uit.)

 

Oogsten

Tuinmelde is al 4 weken na de zaai te oogsten. Je kunt tot oktober oogsten. Je kunt de bladeren van de steel plukken. Als je te veel planten hebt, kun je ook de hele plant afsnijden als zij 20 cm hoog is en daarvan alle bladeren oogsten.

Je kunt ook zaad oogsten door enkele stengels te laten staan om in bloei te laten komen. Laat de zaden rijpen. Snijd daarna de stelen af en laat de stelen op een beschutte plek drogen.

Tips voor gebruik:

In de keuken

  • de bladeren verleppen snel en moeten dus zo snel mogelijk na het plukken gebruikt worden
  • het blad van Tuinmelde kan gegeten worden als spinazie
  • jonge bladeren kunnen rauw gebruikt worden in een salade
  • de bladeren worden vaak gemend met de bladeren van zuring om het zure daarvan te compenseren

Medicinaal

  • laxerend
  • vitaliserend
  • een papje van de bladeren werkt verzachtend op insectenbeten
  • kompres tegen een jichtaanval: bladeren opgewarmd met azijn, honing en zout