Tuin klussen in september

Welke klussen zijn er nog te doen in de Eetbare Siertuin in september?

De zomer loopt ten einde, maar nog niet helemaal. Zeker de laatste jaren is het in september nog vaak mooi weer, met behaaglijke temperaturen. De planten profiteren daar van mee, mits ze genoeg water hebben.

Wat wij doen deze maand:

Oogsten

Deze maand zij er bij ons onder andere kerstomaatjes, gele en rode frambozen, nog wat aardbeien (doordragende), druiven, courgettes en patissons te oogsten. En snijbiet, veel snijbiet. Ook de palmkool is al oogstbaar.

Wat kruiden betreft is de Franse dragon nu het beste te oogsten en te drogen – deze verdwijnt in de winter.  Ook is er nog blad van de knoflook bieslook en bloemetjes.  Salie, laurier en rozemarijn zijn er nog, olijfkruid, majoraan en bonenkruid. De citroenmelisse die eerder in het jaar gesnoeid is staat er nu weer fris bij.

Snoeien

Een aantal kruiden hebben er baat bij om ze wat terug te snoeien, zoals lavendel en bonenkruid.

Ook de Kokardebloem snoeien we terug, ook al staat deze nog in bloei. De plant bloeit al heel lang, en nu snoeien maakt de plant sterker.

Zaden verzamelen

Het leuke van tuinieren is dat je veel planten op een of andere manier zelf kunt vermeerderen. Zaden verzamelen en uitzaaien is een van die manieren. Wij verzamelen ook zaden om deze te verkopen aan andere Eetbare Siertuin liefhebbers en zo wat inkomsten te genereren voor onze tuinen.

In september kun je bijvoorbeeld zaden verzamelen van Cosmea, Knoflook bieslook, Rode zonnehoed, Zonnebloem, Leeuwenbekje, Goudsbloem, Afrikaantjes en Rudbeckia.

Vaste planten delen

Een tweede manier om planten te vermeerderen is het delen van vaste planten. De nieuw verkregen planten kun je desgewenst op andere plekken in de border zetten. Het najaar is een goede tijd om vaste planten die er aan toe zijn te delen. De grond is nog warm, en de nieuw gedeelde plantjes kunnen nog een tijdje verder uitgroeien en wortels vormen voordat het winter wordt.

De meeste vaste planten kun je delen. Het is een goed idee om dat elke paar jaar te doen, en zeker als je ziet dat de plant in het midden kaler wordt. Dat betekent namelijk dat de groeikracht aan het afnemen is. Een vaste plant die een pol vormt groeit vanuit de kern steeds verder uit en als je deze in stukjes verdeelt dan vormt elk deel weer een verse nieuwe plant. Ook bodembedekkers kun je in stukken verdelen.  Het hart van de plant, het oudste deel, wordt niet meer gebruikt omdat dit weinig groeikracht meer heeft. (Struikvormige planten kun je niet op deze manier verdelen.)

Om de plant te delen graaf je deze (ruim) uit en verdeel je deze met behulp van een spa in stukken. Planten met losse wortels kun je soms ook met de hand scheuren.

Kleinere planten kun je ook met een schepje verdelen. Er zijn zelfs speciale schepjes voor met een v-snede.

Van de nieuwe plantjes kun je het beste wat van de stengels en het blad afknippen, dan heeft de plant meer kans om ‘bij te komen’ voordat je ze weer in de grond zet.  Hoe meer blad er aan de plant zit, hoe meer de plant te verzorgen heeft. Dat kost de plant kracht, die nu nodig is om nieuwe wortels te vormen. Het is goed om de eerste tijd na het planten water te geven.

Planten die wij dit najaar delen zijn onder andere vrouwenmantel, phlox, rood duizendblad en geranium.

September zaden te koop in De Hooghe Camp tuin – week 39 | op afspraak

Weet je dat je van veel planten de zaden ook in september kunt zaaien? Dit geldt met name voor vaste planten, meerjarige planten en winterharde eenjarigen. In september zaaien is wat de natuur in die gevallen ook doet.

Als je de kans gemist hebt om zondag 13 september naar de stekjesmarkt te komen, dan heb je nog de gelegenheid om in week 39 (van maandag 21 september t/m zondag 27 september) naar de Hooghe Camp tuin te komen om zaden te scoren. Dit kan alleen op afspraak, via email info@eetbaarijsselstein.nl (Wij sturen geen zaden op).

De zaden die wij verkopen hebben wij zelf geoogst in een van onze twee tuinen. Wij tuinieren op natuurlijke wijze. Een zakje zaden kost € 1,00. De opbrengst gaat volledig naar het onderhoud van de tuinen door Stichting Eetbaar IJsselstein, dus met uw koop ondersteunt u ook ons vrijwilligerswerk. Een aantal van de planten staat op het moment nog in bloei in de tuin en is te bekijken.

Wat wij te koop hebben:

September | zaden verzamelen | Cosmea

Cosmea (Cosmos bipinnatus) bloeit nog volop, en doet dat meestal tot in oktober. De plant kent een lange bloei: vanaf juli. Dat is fijn voor de bijen en vlinders, want die zoeken de cosmea graag op. Cosmea houdt niet van natte voeten en staat graag in de zon. Door het fijne blad heeft cosmea in de tuin een luchtig uiterlijk, ook al wordt deze zo’n 70-80 cm hoog.
De plant heeft sierwaarde in de tuin, en is ook een mooie snijbloem die ongeveer een week in de vaas staat.
Nu in september kun je ook zaden oogsten van Cosmea. Dat is heel makkelijk en leuk om te doen. Je kunt de plant natuurlijk ook ter plekke zichzelf uit laten zaaien, maar als je wat zaad oogst kun je de plant in april ook op andere plekken uitzaaien of zaden weggeven. Cosmea is eenjarig. Als Cosmea uitgebloeid is dan blijven er uiteindelijk lange, smalle zwarte zaden over die je zo van de kop afplukt. Als je ze aanraakt dan vallen ze er makkelijk af. Je kunt de zaden na het oogsten het beste nog een paar dagen laten drogen en daarna donker en droog bewaren.

Cosmea in de Hooghe Camp tuin

Najaars Stekjes- en zadenmarkt in IJsselstein

foto markt fbEetbaar IJsselstein houdt samen met anders IJsselsteinse tuinen voor het eerst een stekjesmarkt in het najaar. Voor 21 september kun je nog veel meerjarige, tweejarige en winterharde eenjarige planten in de tuin zetten of zaaien. De planten hebben dan het jaar erop een voorsprong en zullen vroeg bloemen geven. Dit is een voordeel voor insecten zoals bijen, en leuk voor jezelf als de tuin al vroeg in bloei is.

Locatie: op het grote grasveld naast de Hooghe Camp tuin, zie routebeschrijving. Daar hebben wij de ruimte om aan de corona regels te voldoen. Wij vragen ook bezoekers van de stekjesmarkt om zich te houden aan de regels van thuis blijven bij verkoudheid, 1,5 meter afstand houden en handcontact vermijden. aanmelding bezoeker (lezen, downloaden of afdrukken)

Een het wordt een gezellige markt met extra’s:

Deelnemers van de stekjesmarkt:

Buitenleven: Buurttuinen om van te smullen in IJsselstein

In het prachtige blad Buitenleven – een blad voor groene doeners – is in de editie augustus/september een mooi artikel van zes pagina’s over de tuinen van de Eetbaar IJsselstein verschenen met als kop “Buurttuinen om van te smullen” en Voorkant Buitenleven aug-septsubkop “Sierlijk, inheems en eetbaar”. In Buitenleven vind je artikelen over tuinieren, planten, dieren, eropuit, recepten en creatief.

In het artikel staat een paspoort van de tuin, tips over inheems in eigen tuin, voordelen van inheemse planten in je tuin, een tuinenroute in IJsselstein en buurttuinen de Historische Kruidentuin en de groente- en beleeftuin De Hooghe Camp. In het paspoort wordt als bijzonder genoemd dat de tuin wordt onderhouden door vrijwilligers, dat er geen bestrijdingsmiddelen gebruikt worden en veel plantensoorten inheems en eetbaar zijn. Met prachtige foto’s die we in de loop van de jaren in de tuin gemaakt hebben, met bijdragen van Willem van der Wiel, Marijke van Loon, Wilma Nijman, Karin Doornbos en mijzelf.

Super leuk dat onze IJsselsteinse gemeenschapstuinen zo onder de aandacht gebracht worden!

~ Clarie

Zie grotere foto’s op onze Facebook pagina EetbaarIJsselstein

Of bekijk/download/print als pdf: Artikel Buitenleven 7/2020 over Eetbaar IJsselstein

Lathyrus – voor delicate ruikertjes

Lathyrus (siererwt) geeft fragiele bloemen in de mooiste kleuren die hemels ruiken. Dat wil zeggen, de soorten met ‘odoratus’ in de naam. Dit zijn eenjarige soorten, vaak wel 2 meter hoog. Lathyrus klimt langs gaas, draden of een wigwam want de plant kan niet zelfstandig staan, op de kortere soorten na. Er zijn ook vaste soorten, die zijn robuuster maar geuren niet.

In de Hooghe Camp hebben we dit jaar op een paar plekken Lathyrus stekken geplaatst, om hopelijk vanaf juni veel bloemen te krijgen.  Voor de oudere bewoners van de Hooghe Camp appartementen is Lathryus een heel herkenbare plant – in de jaren 60-70-80 was het een graag geziene plant in (moes)tuinen waarvan het opkweken dankbaar werk was gezien de vaak rijke opbrengst.

Een aantal weetjes over Lathyrus:

  • de zaden zijn heel hard. Het is handig om ze van te voren een nacht in het water te leggen om zacht te laten worden, en dan pas voor te zaaien
  • voorzaaien is handiger omdat vogels en muizen de zaden graag lusten
  • zaai je toch in de volle grond, zaai dan vrij diep, op 3-4 cm zodat de zaden niet makkelijk gevonden worden
  • Lathyrus heeft lange wortels – gebruik daarom bij voorzaaien of na het verspenen diepe potten
  • rond half maart-april kunnen de stekjes naar buiten – Lathyrus kan 2-3 graden vorst verdragen
  • zet de plant elk jaar op een andere plek om ziektes te voorkomen
  • de plant staat graag op een zonnige plaats, liefst met in de middag wat schaduw
  • Lathyrus heeft baat bij extra voeding
  • heeft de plant eenmaal bloemen (vanaf half juni), dan is het zaak deze vaak te plukken om te voorkomen dat de plant peulen gaat produceren, want dat gaat ten koste van de bloei
  • verwijderen van zij-scheuten zorgt voor langere stelen bij de bloemen  en grotere bloemen (dan moet de plant wel geholpen worden bij het klimmen door deze regelmatig op te binden)
  • de bloemen van Lathyrus zijn niet eetbaar
  • in de vaas hebben de stelen van de bloemen licht & lucht nodig – gebruik daarom altijd een glazen vaas en zet de bloemen in een laagje van hoogstens 3 cm water dat je elke dag ververst

~ Clarie

 

Zaden ruilen met Eetbaar IJsselstein tijdens 25 jarig IVN Nieuwegein-IJsselstein jubileum op zo 8 september van 13-17 uur

gulden sleutelbloem verkleind
Gulden Sleutelbloem – inheems, eetbaar, bijenplant

Op het jubileum feestje van IVN Nieuwegein-IJsselstein eo dat plaatsvindt in het MEC in het natuurkwartier in Nieuwegein op zondag 8 september van 13.00 -17.00 uur is Eetbaar IJsselstein aanwezig met een kraampje met biologische zaden gewonnen uit de eigen tuinen. We sluiten daarmee aan bij de vele IVN activiteiten van deze middag.

Verzamel biologische zaden van de planten in je tuin en kom zaden ruilen op zondag 8 september tussen 13.00 – 17.00 uur! Een leuke manier om je plantencollectie uit te breiden. Eetbaar IJsselstein heeft veel zaden te ruilen uit haar eigen tuinen en heeft interesse in nieuwe soorten. Bijvoorbeeld voor biologische zaden van inheemse planten voor de bijen en vlinders of eetbare bloemen.

Wil je wel zaden maar heb je niets om te ruilen? Kopen voor € 0,50 per zakje kan ook.

En/of haal een gratis potje stokroos zaden bij ons op voor Guerilla Gardening (of in eigen tuin). 

Datum en tijd: Zondag 8 september van 13-17 uur

Locatie: het jubileum vindt plaats in en om het MEC natuurkwartier in Nieuwegein. Eetbaar IJsselstein heeft daar een kraampje.

IVN Nieuwegein IJsselstein eo bestaat 25 jaar – reden voor een feestje. Het jubileum wordt gevierd op de typische IVN manier met een overdaad aan natuuractiviteiten zoals bloemen strijken, vogels kijken, slootjes onderzoek en een natuurknutselhoek en nog veel meer. Lees meer op de website van IVN Nieuwegein-IJsselstein

 

Zaaikalender Eetbare bloemen

Er zijn meer bloemen eetbaar dan je denkt! Soms zijn dat de bloemblaadjes, en/of het blad, en/of de zaden. Soms kun je er thee (tisane) van zetten.

De eetbare bloemen in de zaaikalender staan in de tuinen van Eetbaar IJsselstein. We oogsten daar ook zelf zaden van, die verkocht worden tijdens stekjesmarkten en biologische markten. Regelmatig geven we ook gratis zaden weg. Dat melden we op onze Facebook pagina EetbaarIJsselstein.

Zaaikalender eetbare bloemen

 

Groen Cafe van 10 maart 2019

collage-10mrt19Zondag 10 maart was alweer het 1e Groen Cafe van dit jaar, met als thema “Stekjes en zaden”. Na de opening door Agnes gingen we van start. Ine van Groei&Bloei liet een informatief filmpje zien over zaaien en de nieuwtjes van de organisatie. Clarie vertelde over de voordelen van inheemse planten, die doordat ze aangepast zijn aan de omgeving het het plaatselijke klimaat, sterke planten zijn die voor zichzelf kunnen zorgen en zich ook zelf uitzaaien. I

n de pauze was er heerlijke broccolisoep van Hanneke met stokbrood met eigengemaakte kruidenboter. Wie wilde kon stekjes of zaden van Eetbaar IJsselstein kopen of tijdschriften van Groei&Bloei. En natuurlijk uitwisselen met elkaar. Ivon nam het stokje over en liet zien hoe je rode aalbes, rozemarijn, lavendel en kruisbes makkelijk kunt stekken. Zoals Agnes zei ‘dit is een heel goed verdienmodel’.

Tenslotte vertelde Rob over bloemenweides die er gaan komen in IJsselstein, en een aantal planten die daarin te zien zullen zijn. Er werden veel vragen gesteld over de diverse onderwerpen, en ook aangevuld met eigen ervaringen. Het was weer een gezellige bijeenkomst!

De volgende keer: zondag 16 juni.

~ Clarie