Tuin Judaspenning – aantrekkelijke vlinder- en bijenplant

Tuin  Judaspenning

Lunaria annua

Tweejarige, inheemse  plant. Soort uit de kruisbloemenfamilie. Aantrekkelijk voor vlinders, zoals het oranjetipje. Bijenplant. De plant staat ook bekend om de mooie, doorschijnend parelmoerachtige tussenschotten van de hauwtjes met zaden.

  • Standplaats: zon of half-schaduw
  • Hoogte: 60-80 cm
  • Zaaien: in juni-juli
  • Bloeitijd: mei-juni

Vermeerdering: opkweken uit zaad. De plant zaait zich gemakkelijk uit.

Eetbaar:

de paarse bloemen zijn eetbaar.

Wilde cichorei –

Wilde cichorei

Scabiosa columbaria  

Cichorei is een prachtige tweejarige, inheemse plant met opvallende blauwe bloemen.

Staat in de top 100 van bijenplanten.

  • Standplaats: zonnig, liefst kalkrijk
  • Hoogte: 30-120 cm
  • Bloeitijd: juli-augustus
  • Zaaien: april – juli ter plaatse

De gemalen wortels werden, vooral in de negentiende eeuw en in de periode van de Tweede Wereldoorlog, als koffiesurrogaat gebruikt vanwege het hoge gehalte aan inuline.

De jonge cichoreibladeren hebben een licht bittere smaak en kunnen in het voorjaar worden gebruikt in salades. Ook kunnen ze gekookt worden gebruikt. Ook de bloeistengels kunnen gekookt gebruikt worden.

Medicinale eigenschappen.

Paarse morgenster – leuk in border met natuurlijke uitstraling

Paarse Morgenster

Tragopgon porrifolius

Tweejarig, inheems kruid. Groeit in het wild in graslanden en langs wegbermen en zijn redelijk zeldzaam. De grote bloemhoofden openen bij zonsopgang en sluiten in de middag. Kan gemakkelijk in de tuin worden gekweekt. Leuk in borders met een natuurlijke uitstraling.  Goede bijenplant.

Standplaats: in de zon.

Hoogte: tot 120 cm

Bloeitijd: juni-juli. Vormt daarna zaden in een grote pluizebol, die lijkt op die van een paardebloem maar dan groter.

Vermeerdering: opkweken uit zaad. Zaait zichzelf uit.

Eetbaar:

In de middeleeuwen werden de wortels, gekookt en met boter, gegeten op de manier van pastinaak. De jonge stelen werden net zo klaargemaakt als asperges. De wortels van de plant hebben een hoog inulinegehalte, wat ze heerlijk zoet maakt.  De paarse morgenster in een vergeten vergeten groente, een vergeten groente waarvan men niet meer weet dat het ooit een groente was.

 

Hemelsleutel – een fijne bijenplant

Hemelsleutel

Sedum telephium  

Meerjarige, inheemse plantensoort uit de vetplantenfamilie. De bovengrondse delen sterven in de winter af en komen in het voorjaar weer. In het wild een bermplant.

Bijenplant. Zit vaak in bijenmengsels met vaste planten.

  • Standplaats: voedselrijke, zanderige grond, niet te droog
  • Hoogte: 60 cm
  • Bloeitijd: juli-augustus-september
  • Zaaitijd:  bij voorkeur in nazomer of voorjaar

De zaden van deze koudekiemer moeten eerst vocht op kunnen nemen in een warme periode (2 tot 5 weken). Daarna doorbreekt een periode van kou (tussen +5 tot -5 °C) de kiemrust. De natuurlijke winteromstandigheden zijn meestal het meest effectief voor het doorbreken van de kiemrustperiode.

Ook makkelijk te delen via de wortelknollen.

Eetbaar:  niet eetbaar.

Medicinaal: samentrekkend, verwekkend, wondhelend en wondreinigend.

 

Wilde marjolein – een aromatische, inheemse vaste plant

Wilde marjolein

Origanum vulgare

Aromatische, vaste, inheemse plant. Aantrekkelijk voor vlinders en trekt bijen aan.

  • Standplaats: groeit makkelijk op elke grondsoort, houdt van een zonnige plaats
  • Hoogte: 30-60 cm
  • Zaaien:  mei-juli in de volle grond
  • Bloeitijd: juli- september

Vermeerdering: opkweken uit zaad of scheuren. De plant zaait zich gemakkelijk uit.

Marjolein heeft zowel culinair als medicinaal (antiseptische en kalmerende eigenschappen) een lange geschiedenis. Werd vroeger ook wel als strooikruid gebruikt, vanwege de aromatische geur.  Goed voor kruidenkussentjes en kruidenbaden. Combineert in de keuken goed met tijm en basilicum.

Wilde Marjolein is een indicatorplant – als je de plant in de natuur vindt dan weet je dat er kalk in de bodem zit.

Robertskruid – het stinkt, maar bijen komen erop af

Robertskruid

Geranium robertianum

Inheemse plant in Europa, een- of tweejarig. Te vinden in bijvoorbeeld bossen en onderbegroeiing. De plant ruikt onaangenaam, er wordt wel gezegd dat de geur helpt om muggen op een afstand te houden.

Bijen: wilde bijen en honingbijen komen er op af.

  • Standplaats: schaduwrijke, vochtig. Houdt van zanderige grond.
  • Hoogte: 30-50 cm
  • Bloeitijd: april-november, bloemrijk
  • Zaaitijd:  maart-april

Het mechanisme van zaadverspreiding bij Robertskruid is zeer opmerkelijk. Er ontstaat na bestuiving en bevruchting boven het vruchtbare bolvormige deel van het vruchtbeginsel een languitgegroeide snavel met een centrale spil, die nog verlengd is met de stijl met de stempels. De plant wordt daarom ook wel vogelbek genoemd. Wanneer nu de vrucht na rijping uitdroogt scheuren de repen (ook wel naalden genoemd) van de snavel met een deelvrucht los van de centrale middenzuil. Deze vruchten, in het geval van Robertskruid dopvruchten worden door de kracht van dat proces losgerukt en ze springen los en worden verspreid.

Eetbaar:  de bloemetjes en het blad zijn eetbaar (smaken bitter).

Medicinaal: de aloude toepassing bij diabetes is bevestigd door modern onderzoek, dat heeft bewezen dat de plant het bloedsuikergehalte verlaagd. Kan ook gebruikt worden om mee te spoelen of voor oogcompressen.

Look-zonder-look

Look-zonder-look

Alliaria petiolata 

Tweejarig, inheems kruid. De wortel ruikt sterk naar uien (look). Ook een gekneusd blaadje ruikt ernaar. De plant heeft echter geen ui maar wortels.

Nectarplant voor vlinders.

  • Standplaats: houdt van vochtige, zandige grond
  • Hoogte: 20-100 cm
  • Bloeitijd: april-juni
  • Zaaitijd:  mei-juli; zaden afdekken met dun laagje grond

Eetbaar:  het is een van de oudste keukenkruiden. Het jonge blad is te gebruiken in lente- of zomersalades. Gedroogd blad of zaad kan het hele jaar door gebruikt worden. Ook te gebruiken in sauzen of stoofpotten.

Medicinaal: werd inwendig onder andere gebruikt als zweetmiddel en bij waterzucht. Bij uitwendig gebruik kan hij de jeuk van insectenbeten verminderen.