Zaden ruilen met Eetbaar IJsselstein tijdens 25 jarig IVN Nieuwegein-IJsselstein jubileum op zo 8 september van 13-17 uur

gulden sleutelbloem verkleind
Gulden Sleutelbloem – inheems, eetbaar, bijenplant

Op het jubileum feestje van IVN Nieuwegein-IJsselstein eo dat plaatsvindt in het MEC in het natuurkwartier in Nieuwegein op zondag 8 september van 13.00 -17.00 uur is Eetbaar IJsselstein aanwezig met een kraampje met biologische zaden gewonnen uit de eigen tuinen. We sluiten daarmee aan bij de vele IVN activiteiten van deze middag.

Verzamel biologische zaden van de planten in je tuin en kom zaden ruilen op zondag 8 september tussen 13.00 – 17.00 uur! Een leuke manier om je plantencollectie uit te breiden. Eetbaar IJsselstein heeft veel zaden te ruilen uit haar eigen tuinen en heeft interesse in nieuwe soorten. Bijvoorbeeld voor biologische zaden van inheemse planten voor de bijen en vlinders of eetbare bloemen.

Wil je wel zaden maar heb je niets om te ruilen? Kopen voor € 0,50 per zakje kan ook.

En/of haal een gratis potje stokroos zaden bij ons op voor Guerilla Gardening (of in eigen tuin). 

Datum en tijd: Zondag 8 september van 13-17 uur

Locatie: het jubileum vindt plaats in en om het MEC natuurkwartier in Nieuwegein. Eetbaar IJsselstein heeft daar een kraampje.

IVN Nieuwegein IJsselstein eo bestaat 25 jaar – reden voor een feestje. Het jubileum wordt gevierd op de typische IVN manier met een overdaad aan natuuractiviteiten zoals bloemen strijken, vogels kijken, slootjes onderzoek en een natuurknutselhoek en nog veel meer. Lees meer op de website van IVN Nieuwegein-IJsselstein

 

Plant van de dag – Bieslook

bieslook in bloei
 

Bieslook in bloei

 

Veelgebruikt keukenkruid

Het is een plantje dat vrijwel iedereen kent – bieslook (Allium schoenoprasum). Het is een gewild keukenkruid dat een verfrissende touch geeft aan een salade of bloemenkruidenboter.  Ook de bloemen zijn eetbaar.  Bieslook is verwant aan de ui. Bieslook is een winterharde plant die inheems is in ons land die ca. 20 cm hoog wordt. Als je de plant in de winter af laat sterven, dan komt deze in het voorjaar weer op; het wordt ook wel een lentekruid genoemd., net als kervel en zuring. Daarnaast is het ook een zomerkruid. De smaak is zachter en verfijnder dan die van de ui. In Frankrijk valt bieslook onder de ‘fine herbs’, samen met kervel, peterselie en dragon. Meestal wordt bieslook rauw gebruikt, fijn gehakt. Bijvoorbeeld in soepen, salades, nieuwe aardappels, eiergerechten, bepaalde visgerechten en zachte kazen. Het geeft een vleugje uiensmaak. Door de heldergroene kleur is het een leuk kruid om mee te garneren. Ook de eetbare bloemen zijn mooi als garnering.

Groei en vermeerdering

Bieslook groeit in pollen en heeft holle stengels. Het lijkt wat gras- of rietachtig. De bloemetjes zijn bolvormig en paars. De plant kan vermeerderd worden door zaaien of scheuren halverwege april. Scheuren, ofwel worteldeling, is een goede mogelijkheid om planten met vezelachtige wortels zoals bieslook te vermeerderen. Graag daarvoor de plant op en verdeel haar in kleinere delen. Je kunt de delen met je handen uit elkaar trekken. Snij dan wat van de bovenkant van de de plant af en zet elk bosje in een pot of in de volle grond (met 15 cm ruimte ertussen). Als je de nieuwe plantjes goed vochtig houdt dan zullen ze snel groeien.

Kruid met een lange geschiedenis

Bieslook wordt al sinds de Oudheid gebruikt en sinds de 16e eeuw gekweekt. Eetbaar IJsselstein heeft bieslook in de Historische Kruidentuin en in de Groente- en beleeftuin De Hooghe Camp staan.  Het is een gezond kruid dat vitamine C en ijzer bevat. Eet er bijvoorbeeld een paar sprietjes van per dag. Het is natuurlijk het beste om biologische zaden of planten aan te schaffen.

Voordelen van bieslook in de tuin

De bloemen van bieslook hebben een decoratieve waarde en staan bijvoorbeeld leuk langs randen.

Bieslook is een goede gezelschapsplant voor rozen – stoffen die bieslook afscheidt maken rozen minder vatbaar voor sterroetdauw en meeldauw. Daarnaast verjaagt hun geur (net als die van knoflook) bladluis. Ook schijnt bieslook mollen af te schrikken.

Bieslook is een goede buurplant voor wortelen en tomaten.

Bieslook is een goede plant voor bijen, vlinders en hommels als de plant in bloei is.

Kweken

Zaaien: late lente of late zomer.

Bloeitijd: van juni tot juli met paarse, eetbare bloemetjes die een bol vormen.

Oogsten blad: van maart tot november – pluk zo dicht mogelijk bij de grond.

Bewaren: in het vriesvak in een luchtdicht afgesloten glazen bakje.

Kan in de volle grond gekweekt worden maar doet het ook heel goed in potten. Water geven is nodig bij droog weer; in de zomer elke dag. Het geven van voeding helpt de plant ook. Heeft een voorkeur voor een plek in de halfschaduw, maar kan wel in de volle zon staan. Een prima toevoeging aan een kruidentuin(tje) of keukentuin.  Ook leuk als pot op een vensterbank in de keuken (liefst op het zuiden).

Verwante soorten

  • Allium senescens montanum (wat hoger en dikker)
  • Daslook (Allium ursinum)
  • Look-zonder-look (Alliaria petiolata)
  • Knoflook (Allium sativum)
  • Ui (Allium cepa)
  • Chinese bieslook (ofwel knoflook-bieslook) (Allium tuberosum)

 


Bronnen:

  • Combinatieteelt, Bob Flowerdew
  • De nieuwe Kruidenbijbel, zelf kruiden kweken en toepassen, Caroline Foley, Jill Nice en Marcus A. Webb
  • Groenten en kruiden kweken – van A tot Z, Michel Caron
  • Het nieuwe stadstuinieren, Celia Brooks Brown
  • KRUIDEN zelf kweken, zoeken en gebruiken (Spectrum Natuurgids), Roger Phillips & Nicky Foy
  • Minibijbel Kruiden kweken – een compleet en praktisch handboek voor het succesvol kweken van kruiden, Jessica Houdret

Het belang van inheemse plantensoorten in je eetbare siertuin

boerenwormkruid-IMG_9654
Boerenwormkruid, een inheemse plant in de Hooghe Camp tuin

Een plant wordt inheems genoemd als deze van nature in de omgeving voorkomt. Zo is veel van de wilde flora inheems. Door de eeuwen heen heeft natuurlijke selectie plaatsgevonden en hebben inheemse soorten zich aangepast aan het klimaat en de grondsoort van hun omgeving. Deze lokale plantensoorten doen het dan ook goed. Ze kunnen zichzelf redden en voortplanten. Ze groeien snel en zijn minder vatbaar voor ziektes. Hierdoor hebben ze niet veel mest of ander onderhoud nodig. Ze volgen het ritme van de seizoenen in de omgeving, ze zijn bijvoorbeeld afgestemd op de natuurlijke regen cyclus.

Inheemse planten zijn ook heel goed afgestemd op de lokale bestuivers (zoals bijen en hommels) in hun regio. Bestuivers kunnen bijvoorbeeld aangepaste lichaamsbouw hebben om nectar te winnen of hun spijsverteringssysteem is aangepast op specifieke planten. Inheemse planten passen met hun bloeitijd, uitlooptijd en winterhardheid bij de lokale bestuivers. De bestuivers zijn voor voedsel, leefomgeving en voortplanting afhankelijk van specifieke planten, en de planten zijn afhankelijk van de bestuivers voor hun voortplanting. Het is bijvoorbeeld bekend dat vlinders hun eitjes niet op allerlei planten afzetten, maar op specifieke waardplanten die als voeding dienen voor de larven. Het is een natuurlijk evenwicht, een samenwerking tussen soorten, dat in de loop van lange tijd gegroeid is.

Inheemse planten trekken dan ook veel insecten aan waardoor een balans in de tuin kan ontstaan waardoor de kans op plagen van insecten minder groot is. En de insecten dienen weer als voer voor vogels, die daarmee aangetrokken worden naar de tuin. Inheemse planten hebben dan ook een hoge ecologische waarde, ofwel waarde voor het ecosysteem: ze hebben een positieve werking op de biodiversiteit. Een grote diversiteit aan planten helpt daarbij.

Eetbaar IJsselstein heeft al vanaf het begin van het beheer en onderhoud van haar tuinen veel inheemse beplanting in de tuinen opgenomen, met name eetbare beplanting. Dat kunnen bijvoorbeeld planten zijn waarvan het blad en/of de bloemblaadjes eetbaar zijn of (een deel) van de plant in thee gebruikt kan worden. Van een heel aantal van deze planten verkopen wij regelmatig zaden en/of stekjes tegen een kleine prijs. De opbrengst ervan is voor de stichting. Kom eens een kijkje nemen in een van onze tuinen om inspiratie op te doen voor je eigen tuin!

Het belang van inheemse planten in je eigen tuin mag duidelijk zijn. Met de huidige schrikbarende teruggang van aanbod van inheemse planten (van de eens bloemrijke weilanden is intussen minder dan 5% over) en de daarmee samenhangende terugval van het aantal insecten (een terugval van 75%!) kun je de natuur een handje helpen door zelf nuttige planten met een hoge ecologische waarde aan te bieden in eigen tuin of plantenpotten.

Inheemse planten die in onze tuin(en) te vinden zijn:

 

Ga naar: Fotoalbum op Facebook pagina EetbaarIJsselstein

 

Tips:

https://www.cruydthoeck.nl/  – interessante website met grote database van inheemse planten

http://www.plantenvanhier.nl/ – nieuw boek over inheemse planten

 

 

 

 

Presentje uit de Tuin – 1 | Teunisbloem

teunisbloem-IMG_4036Een geweldige aanwinst voor elke eetbare tuin is de Teunisbloem (Oenothera). Alles aan deze inheemse plant is eetbaar: wortel, bladeren, bloemblaadjes, bloemknoppen, jonge zaaddozen (vruchten) en  zaden.  Er zijn diverse soorten van te vinden, deels in het wild zoals in bermen.

Daarnaast is het een leuke plant om te zien. Met name in de avond, tegen zonsondergang, als de knoppen zich in enkele minuten ontvouwen tot gele bloemen. Ze gaan open waar je bij staat. De bloem is gespecialiseerd in het aantrekken van nachtvlinders, vandaar het tijdstip van openen.

De Teunisbloem is tweejarig. Het eerste jaar wordt een rozet gevormd, in het tweede jaar komt de bloei. De plant stelt weinig eisen aan de grond maar staat wel graag zonnig. Te zaaien van mei tot juli. Van mei tot en met augustus bloeit de Teunisbloem. Staat de plant eenmaal in de tuin, dan zaait ze zich heel makkelijk uit.

Eetbaar IJsselstein heeft zowel in de Historische Kruidentuin als in de Hooghe Camp tuin teunisbloemen staan.

Lees meer op Flora van Nederland

Ook is de teunisbloem een goede bijenplant, lees meer op bestuivers.nl (pdf)

Welke delen van de plant zijn eetbaar? 

Wortel

Van de eenjarige plant kan de wortel gegeten worden (als de plant nog een rozet is). Eet de wortel net als pastinaak. Smaak: zacht, aards met een pepertje. Lekker in een stamppotje, bijvoorbeeld samen met worteltjes of in een stoofschotel. Smaakt ook goed bij nieuw-zeelandse spinazie, in wokgerechten of geroosterd met andere wortelgroenten.

Bloemknoppen

Deze kunnen ingemaakt worden, net als kappertjes.

Bloem

Deze smaken in de verte citroenachtig, of zoals iemand laatst zei ‘het smaakt naar sla met smaakjes’. Lekker bij aardbeien en munt of meloen en munt. De bloemen kunnen ook gebruikt worden ter decoratie. Laat vooral het steeltje aan de bloem zitten; hier zit sap in dat lekker zoetig smaakt.

Blad

Kan als groente gegeten worden, bijvoorbeeld in stoofgerechten, soepen en salades, samen met andere groenten.

Jonge zaaddozen (vruchten)

Deze vruchten van 1 – 1,5 cm zijn een delicatesse. Kook ze 15 minuten en bak ze daarna kort in olijfolie. Of Stoom ze.

Zaden

Als je een rijpe zaaddoos leeg schudt dan komen er zo’n 200 kleine donkerbruine zaadjes uit. Deze bevatten relatief veel (7-14%) zeldzame gamma linoleen zuren (GLA) een onverzadigd omega-6 vetzuur – er wordt dan ook teunisbloemolie van gemaakt. Dit werkt onder andere als ontstekingsremmer. Als je geen pers hebt, kun je ook de zaden door je maaltijden doen.

(GLA is ook te vinden in bernagiezaden (20-27%), in zonnebloemolie, sesamolie, hennepzaadolie, sojaolie, druivenpitolie en maisolie).

============

Meer weten over Eetbare Bloemen?

Volg een Workshop van Eetbaar IJsselstein. Zie voor actuele data de Agenda.

Boerenwormkruid – een veelzijdige, makkelijke plant in de eetbare siertuin

boerenwormkruid-IMG_9654
Bijen op het boerenwormkruid in de Hooghe Camp tuin

Boerenwormkruid (Tanacetum vulgare) is een sterke, inheemse, overblijvende plant. De plant is sterk geurend, met een heel specifieke geur. Je houdt ervan of je vindt het vreselijk. Zelf vind ik de plant lekker ruiken en ook mooi om te zien met het geveerde blad en de gele platte trossen bloemen. De plant bloeit lang door en wordt wel gebruikt als snijbloem en droogbloem. In boeketten gaan de bloemen lang mee. De plant kan hoog worden. Als je dat niet wilt, kun je de plant in mei, voor de bloei, snoeien. Dan bloeit de plant wel later, wat minder fijn is voor de bijen.

Een nadeel kan zijn dat de plant zich vrij makkelijk over je tuin verspreid.

Zowel in de Historische Kruidentuin als de Hooghe Camp tuin is deze plant te vinden.

Welke delen van de plant zijn eetbaar?

Alleen het blad is (met mate) eetbaar. De rest van de plant is niet eetbaar.

Een aantal recepten met het blad vind je hier.

Overige bruikbaarheid plant

Boerenwormkruid is een echte bijenplant, zowel voor solitaire als voor honing bijen. Het is een drachtplant (een drachtplant levert nectar of stuifmeel), zoals te lezen is op imkerpedia. Volgens de WUR is de plant ook belangrijk voor insecten en bijen met een korte tong: lees meer.

Ook is boerenwormkruid een kompasplant, wat wil zeggen dat de bladeren in noord-zuid richting staan.

In de middeleeuwen was het één van de strooikruiden vanwege de insectenwerende eigenschappen. Ook werd het als verfkruid gebruikt om stoffen geel te verven.

Boerenwormkruid heeft ook geneeskrachtige eigenschappen. Een aftreksel van 30 gram fijngesneden blad met 0,5 liter kokend water vijf minuten laten trekken en zeven helpt bij kiespijn.

Boerenwormkruid kan ook gebruikt worden als natuurlijk middel tegen witte vlieg.

Preventief, én ook curatief helpt dit spuitmiddel dat je om de veertien dagen toepast:

  • Snipper 1 kg boerenwormkruid fijn, of 500 g boerenwormkruid en 500 g lavas.
  • Die fijngemaakte plantendelen laat je op 10 liter water 48 uur trekken. Zeker niet langer, want dan gaan de werkzame stoffen verloren.
  • Zeef, en verdun met evenveel water
  • Spuit op de onderzijde van het blad.

(Bron: Velt.nu)

Ook andere insecten worden verdreven door dit kruid, zoals vlooien, muggen en mieren. Lees meer. Een tip: maak een insectenwerend zakje met gedroogd boerenwormkruid.

Boerenwormkruid houdt de buurplanten bladluisvrij.

Wat mij betreft is deze plant een aanrader in elke eetbare siertuin, zeker als je wat ruimte hebt. De plant zit mooi in het groen en bloeit vanaf juni tot in de late herfst en je kunt er menig boeket mee opvrolijken.

˜ Clarie

 

WEETJES: Frambozen(blad)

Vrijwilligster Willy  is een enthousiaste tuinierster die zich ook regelmatig verdiept in de toepassingen van planten. Zo vond ze het hierna volgende leuke artikel over Frambozen(blad) en belde ze met de schrijfster Marry Foelkel. Het blijkt dat Marry een grote kruidentuin heeft in Beekbergen bij Apeldoorn waar onder andere workshops en lezingen worden gehouden over gebruik van kruiden en planten in ons eten. En er is een winkel waar je thee en kruiden kunt kopen. Lees meer op haar website: www.marrys.nl

De framboos is een inheemse plant.

Framboos-artikel

WEETJES over Gulden sleutelbloem (primula veris)

gulden-sleutelbloem-20170412_173803

Overblijvende plant, inheems in Europa.

Standplaats: zanderige grond en kan schaduw hebben.

Hoogte: 10 – 30 cm.

Bloeitijd: april-mei

Vermeerdering: opkweken uit zaad. De plant zaait zich net als veel inheemse planten ook makkelijk uit. In het wild is de plant beschermd.

Eetbaar:

de bladeren kunnen vers of gekookt gegeten worden. Met de bloemen kun je salades garneren, of je kunt er een verfrissende thee of primulawijn van maken.

Overigens: alle  primula’s zijn eetbaar!

De plant heeft krampstillende en kalmerende eigenschappen.

De culinaire en medicinale doelen zijn vrij uitgebreid.

Gulden sleutelbloem is een heel goede bijenplant.