Laurier – Laurus Nobilis

Ook wel keukenlaurier genoemd vanwege de culinaire eigenschappen van de plant. In de tuin is het ook een mooie vaste plant (heester) die als solitair in de tuin kan staan, maar ook gebruikt kan worden voor hagen. In de Historische Kruidentuin staan bijvoorbeeld laurier hagen om een deel van de vier vakken van de tuin. Andere namen zijn edele laurier of echte laurier.

Laurier kan goed gesnoeid worden en is decoratief. Kan ook goed in een pot gezet worden.

De Laurus Nobilis wordt soms verward met de laurierkers (Prunus laurocerasus), een niet eetbare, giftige struik die vaak als haag gebruikt wordt. Let dus op welke laurier je hebt als je deze wilt gebruiken.

In de keuken

Het blad van de laurier wordt meestal gedroogd gebruik in gerechten. Gedroogd blad geeft haar smaak namelijk makkelijker af dan vers blad. Het blad moet langer meegekookt worden om smaak af te geven. Daarna wordt het blad verwijderd – het blijft hard en kan niet gegeten worden.

Gedroogd blad geeft een intensere smaak dan vers blad. Het gedroogde aromatische, kruidige en beetje bittere blad van laurier kan in veel gerechten meegekookt worden om het extra smaak mee te geven, zoals:

  • aardappel
  • augurk (ingelegd)
  • beurre blanc
  • bolognese
  • bouillon
  • bouquet garni
  • groentesoep
  • hachee
  • jus
  • kip
  • komkommer (ingelegd)
  • marinade
  • ratatouille
  • rode biet
  • rode kool
  • sauzen
  • stamppot
  • stoofvlees
  • wildragout
  • zuurkool

Laurierblad is gezond, wekt de eetlust op en helpt de vertering.

Laurierthee

Laurier kun je ook gebruiken om thee (eigenlijk tisane) van te zetten. Neem dan 3 gedroogde blaadjes en schenk er heet water op. Laat een paar minuten trekken. Dit is gelijk een goed drankje voor je luchtwegen.

Laurierolie

Van laurierblad kun je ook makkelijk een laurierolie maken door 20-30 gram gedroogde en gekneusde laurierblaadjes en 200-250 gram olijfolie, zonneboemolie, amandelolie of kokosolie samen in een glazen pot te doen. De blaadjes laurier moeten helemaal bedekt zijn met de olie. Dit zet je 3-4 weken weg in het donker (af en toe schudden). Dan is je laurierolie klaar voor uitwendig gebruik en kun je deze zeven zodat alleen de geurende olie over blijft. Laurierolie heeft onder andere een ontspannende werking. Bewaar het in het donker. Weetje: de beroemde Aleppo zeep wordt gemaakt met laurierolie als ingredient.

Wat kun je nog meer doen/maken met laurier?

Via de facebook groep Kruidje kreeg ik een aantal tips:

  • Laurierlikeur
  • Laurierzeep
  • In een kruidenboeket doen (bouquet garni)
  • een lauwerkrans van maken
  • een takje in je kledingkast leggen tegen motten en voor een lekkere geur
  • in bloemstukken doen
  • een hydrolaat van maken dat je bijvoorbeeld als huidverzorging kunt gebruiken (lees meer)
  • linnenspray (met hydrolaat)
  • luchtverfrisser (met hydrolaat)

Verzorging van de plant

Laurier is wintergroen maar krijgt wel graag bescherming in de winter. De plant houdt van goed doorlaatbare grond. Bij langere droogte water geven.

In mei of juni kan laurier gesnoeid worden, liefst met een snoeischaar en niet met een heggenschaar. Tussendoor kunnen te lange takken diep teruggesnoeid worden.

In mei kan de plant extra biologische voeding gebruiken.

Vermeerderen

Laurier kan goed vermeerderd worden door het nemen van een kopstek of het door een uitloper weg te halen.

Uitlopers vormen zich bij wat oudere planten vlakbij de stam. Zo’n uitlopers kun met wortels eraan uit de grond halen. Haal daarbij de wortels zo diep mogelijk weg. Zo’n stek heeft natuurlijk gelijk een voorsprong.

Voor een kopstek kun je een takje van de plant gebruiken van 10-15 cm. Haal dit van de plant af met een hieltje (stukje van de stam). (Als je het takje voorzichtig naar beneden trekt komt er vaak een stukje stam mee, om snij het takje met een stukje stam af). Neem hiervoor geen takken die verhout zijn. Je kunt het beste alleen de bovenste 3-4 blaadjes laten zitten en de rest er af knippen. Dat geeft het stekje meer kans omdat het minder blad hoeft te onderhouden. Eventueel kun je het steeltje in stekpoeder dopen – dit gaat schimmelvorming tegen en bevordert de wortelgroei. Doe de stek in een potje van minimaal 10 cm diep en zet binnen neer op een lichte plek. Na een week of 6 zal de stek wortelen. Voorlopig moet de stek nog binnen blijven staan – pas na 1 – 1 1/2 jaar is de stek sterk genoeg en kan de stek de tuin in.

Olijfkruid – voor geur in je tuin

Olijfkruid, Santolina, is een naar ingemaakte olijven geurend kruid. Het wordt ook wel Heiligenbloem genoemd. Er zijn diverse varianten, in onze tuinen staat de rosmarinifolia. Het is een aromatisch heestertje dat oorspronkelijk uit het Middelandse Zeegebied komt. Vaste plant die groen blijft in de winter.

Hoogte: 10-50 cm

Bloeitijd: juli – augustus met kleine, bolvormige, zachtgele bloemetjes

Standplaats: liefst zandgrond, zonnig. Kan goed tegen droogte en heeft een hekel aan natte voeten. Geschikt al bodembedekker of als haagje. Ook leuk in een pot of een kruidenspiraal.

Onderhoud

In het voorjaar flink snoeien.

Hoe meer wordt geoogst hoe bossiger en voller de plant wordt.

In de winter de voet bedekken met mulch.

Vermeerderen

Olijfkruid kun je delen en stekken.

Eetbaar

Heeft opwekkende en ontsmettende eigenschappen en werd daar vroeger vaak voor gebruikt. Culinair gezien kan er van het blad en jonge stengel goed pesto van gemaakt worden en kan het vers toegevoegd worden aan pasta’s en salades. Een paar steeltjes aan een glas prosecco toevoegen geeft een extra smaak. Gedroogd is het niet goed bruikbaar.

Van het blad en de bloemetjes kunnen kruidenzakjes gemaakt worden die insecten en motten weren.

Salie Hot Lips | Salvia microphylla

Salie “Hot Lips” is een leuke, vaste, struikvormige plant in de tuin. Op het eerste gezicht lijkt het geen salie, want het blad is veel kleiner. Het is een kleinbladige salie (microphylla duidt daarop in de naam). Het blad ruikt wel naar salie, en de blaadjes en bloemetjes zijn ook eetbaar.

Het meest opvallend aan de plant zijn de rood-witte bloemetjes die aan rode lippen doen denken – vandaar de naam “Hot Lips”. In het begin zijn de bloemetjes rood, na een tijdje komt de witte kleur erbij. De kleur verandert ook: als de nachten warm zijn dan worden de bloemen witter; worden de nachten weer kouder dan worden de bloemen weer roder.

Salie Hot Lips – oktober 2020 in de Historische Kruidentuin. Deze plant staat er voor het 1e jaar en is in dit jaar behoorlijk gegroeid en bloeit nog steeds.

Hoogte: 70-100 cm

Standplaats: goed doorlaatbare grond, zonnig

Bloeitijd: juni – oktober

In de winter

Hoewel het een vaste plant is, is ze niet heel winterhard en kan ze in de winter wel wat beschermen gebruiken door er bijvoorbeeld dennentakken omheen te leggen. De plant is half wintergroen. Het is beter om in de winter de uitgebloeide stengels te laten staan – dat biedt nog wat bescherming in de winter.

Snoeien

Salie “Hot Lips” kan het beste in het voorjaar gesnoeid worden, als de nieuwe groei zichtbaar is rond half april. Knip dan de stengels tot net boven de nieuwe groei terug. Dan blijft de plant compacter.

Vermeerderen

De plant kan makkelijk gestekt worden. Knip daarvoor een klein takje van ca. 7-10 cm af en verwijder het blad behalve de bovenste 3-5 blaadjes. Doop het takje eventueel in wat stekpoeder en plaats het dan in een potje met potgrond en geef water. Eventueel kun je er een plastic zakje omheen doen om uitdroging tegen te gaan. Check elke dag even of het stekje niet te droog staat. Na een tijdje zal het stekje wortelen – dan verschijnen er nieuwe blaadjes en weet je dat het stekken gelukt is.