Tuin klussen in september

Welke klussen zijn er nog te doen in de Eetbare Siertuin in september?

De zomer loopt ten einde, maar nog niet helemaal. Zeker de laatste jaren is het in september nog vaak mooi weer, met behaaglijke temperaturen. De planten profiteren daar van mee, mits ze genoeg water hebben.

Wat wij doen deze maand:

Oogsten

Deze maand zij er bij ons onder andere kerstomaatjes, gele en rode frambozen, nog wat aardbeien (doordragende), druiven, courgettes en patissons te oogsten. En snijbiet, veel snijbiet. Ook de palmkool is al oogstbaar.

Wat kruiden betreft is de Franse dragon nu het beste te oogsten en te drogen – deze verdwijnt in de winter.  Ook is er nog blad van de knoflook bieslook en bloemetjes.  Salie, laurier en rozemarijn zijn er nog, olijfkruid, majoraan en bonenkruid. De citroenmelisse die eerder in het jaar gesnoeid is staat er nu weer fris bij.

Snoeien

Een aantal kruiden hebben er baat bij om ze wat terug te snoeien, zoals lavendel en bonenkruid.

Ook de Kokardebloem snoeien we terug, ook al staat deze nog in bloei. De plant bloeit al heel lang, en nu snoeien maakt de plant sterker.

Zaden verzamelen

Het leuke van tuinieren is dat je veel planten op een of andere manier zelf kunt vermeerderen. Zaden verzamelen en uitzaaien is een van die manieren. Wij verzamelen ook zaden om deze te verkopen aan andere Eetbare Siertuin liefhebbers en zo wat inkomsten te genereren voor onze tuinen.

In september kun je bijvoorbeeld zaden verzamelen van Cosmea, Knoflook bieslook, Rode zonnehoed, Zonnebloem, Leeuwenbekje, Goudsbloem, Afrikaantjes en Rudbeckia.

Vaste planten delen

Een tweede manier om planten te vermeerderen is het delen van vaste planten. De nieuw verkregen planten kun je desgewenst op andere plekken in de border zetten. Het najaar is een goede tijd om vaste planten die er aan toe zijn te delen. De grond is nog warm, en de nieuw gedeelde plantjes kunnen nog een tijdje verder uitgroeien en wortels vormen voordat het winter wordt.

De meeste vaste planten kun je delen. Het is een goed idee om dat elke paar jaar te doen, en zeker als je ziet dat de plant in het midden kaler wordt. Dat betekent namelijk dat de groeikracht aan het afnemen is. Een vaste plant die een pol vormt groeit vanuit de kern steeds verder uit en als je deze in stukjes verdeelt dan vormt elk deel weer een verse nieuwe plant. Ook bodembedekkers kun je in stukken verdelen.  Het hart van de plant, het oudste deel, wordt niet meer gebruikt omdat dit weinig groeikracht meer heeft. (Struikvormige planten kun je niet op deze manier verdelen.)

Om de plant te delen graaf je deze (ruim) uit en verdeel je deze met behulp van een spa in stukken. Planten met losse wortels kun je soms ook met de hand scheuren.

Kleinere planten kun je ook met een schepje verdelen. Er zijn zelfs speciale schepjes voor met een v-snede.

Van de nieuwe plantjes kun je het beste wat van de stengels en het blad afknippen, dan heeft de plant meer kans om ‘bij te komen’ voordat je ze weer in de grond zet.  Hoe meer blad er aan de plant zit, hoe meer de plant te verzorgen heeft. Dat kost de plant kracht, die nu nodig is om nieuwe wortels te vormen. Het is goed om de eerste tijd na het planten water te geven.

Planten die wij dit najaar delen zijn onder andere vrouwenmantel, phlox, rood duizendblad en geranium.

September zaden te koop in De Hooghe Camp tuin – week 39 | op afspraak

Weet je dat je van veel planten de zaden ook in september kunt zaaien? Dit geldt met name voor vaste planten, meerjarige planten en winterharde eenjarigen. In september zaaien is wat de natuur in die gevallen ook doet.

Als je de kans gemist hebt om zondag 13 september naar de stekjesmarkt te komen, dan heb je nog de gelegenheid om in week 39 (van maandag 21 september t/m zondag 27 september) naar de Hooghe Camp tuin te komen om zaden te scoren. Dit kan alleen op afspraak, via email info@eetbaarijsselstein.nl (Wij sturen geen zaden op).

De zaden die wij verkopen hebben wij zelf geoogst in een van onze twee tuinen. Wij tuinieren op natuurlijke wijze. Een zakje zaden kost € 1,00. De opbrengst gaat volledig naar het onderhoud van de tuinen door Stichting Eetbaar IJsselstein, dus met uw koop ondersteunt u ook ons vrijwilligerswerk. Een aantal van de planten staat op het moment nog in bloei in de tuin en is te bekijken.

Wat wij te koop hebben:

Zaaien en stekjes plaatsen van bloemen in volle grond in september

Veel mensen denken bij zaaien en stekjes vooral aan het voorjaar. De zon komt weer regelmatig te voorschijn en men krijgt zin om in de tuin bezig te zijn.

Toch is september ook een heel goede maand om veel planten te zaaien in de volle grond of de stekjes die je tussen mei en juli opgekweekt hebt (in potjes of zaaibed) in de tuin te plaatsen.

Als je er maar rekening mee houdt om wat voor type plant het gaat: een eenjarige met voldoende winterhardheid, een tweejarige of een vaste plant. 

Een aantal algemene richtlijnen vind je hierna. Kijk ook altijd op de verpakking van zaden voor extra informatie. 

Vaste planten en tweejarigen

Vaste planten kun je van maart t/m september zaaien in de volle grond, en tweejarigen van augustus-september.

Je kunt zowel vaste planten als tweejarigen  ook van mei-juli voorzaaien op een zaaibed of in potjes en deze stekjes in september (voor de 21ste, de 1e herfstdag) in de volle grond op hun plek zetten. Deze planten vormen het 1e jaar een plantje met een sterk wortelstelsel en bloeien in het volgende jaar, meestal vroeg in het voorjaar al.

Voorbeelden vaste planten: adderwortel, andoorn, artisjok, blauwe strobloem, daglelie, dropplant, duifkruid (scabiosa), duizendblad, ereprijs, etagebloem (phlomis), gulden sleutelbloem, heemst, hemelsleutel, hyssop, ijzerhard, knautia (beemdkroon),  kogeldistel, kokardebloem, koningskaars, longkruid, margriet (leucanthemum), monarda, pimpernel, phlomis (etagebloem), phlox (vlambloem), pioenroos, roos, rudbeckia, schildpadbloem (penstemon), silene martina (lijmkruid), sint janskruid, slangenlook (allium soort), steenanjer,   zonnehoed, zonnekruid (helenium). 

Voorbeelden van tweejarigen: anjer, campanula, damastbloem, duizendschoon, grote engelwortel, judaspenning, kruipend gipskruid, meisjesogen, nigella,  prikneus, ratelbloem, stokroos, teunisbloem, trosanjer, vergeet-mij-niet, viooltje, walstro. 

 

Eenjarigen heb je in 3 soorten 

Bij eenjarigen ligt het wat ingewikkelder: het hangt ervan af hoe goed ze tegen vorst en kou kunnen.

Er zijn winterharde eenjarigen, de zaden ervan kunnen tegen de vorst en de plantjes ook als de vorst niet te streng is en de plantjes een beetje beschut in de volle grond staan, bijvoorbeeld op een zaaibed. In potten overleven ze niet. De winterharde eenjarigen kun je tot in september zaaien.

Voorbeelden van winterharde eenjarigen zijn: goudsbloem, groot kaasjeskruid, korenbloem, leeuwenbek en slaapmutsje

De half-winterharde of niet-winterharde eenjarigen kunnen niet tegen vorst, ook de zaden niet; deze kun je pas na half mei, als de grond goed opgewarmd is, in de volle grond zaaien. In het algemeen bloeien ze later dan vaste en tweejarige planten.

Voorbeelden half-winterharde eenjarigen: blauwe kantbloem, chinese aster, cosmea en oost-indische kers

Voorbeelden niet-winterharde eenjarigen: amarant, begonia, dahlia, kattensnor, zinnia en zonnebloem. 

 

Bloemen zaaien in juni in de eetbare siertuin

Ook in juni kun je nog allerlei bloemen zaaien in je eetbare siertuin. In dit bericht een aantal bloemen die we in onze eetbare siertuinen zaaien. Uiteraard kun je nog veel meer zaaien in juni. Een aantal van deze planten zijn tweejarig, dat wil zeggen dat ze het eerste jaar een rozet vormen en het tweede jaar bloeien.

Zaaien in de volle grond in juni:

 

 

Zaaikalender Eetbare bloemen

Er zijn meer bloemen eetbaar dan je denkt! Soms zijn dat de bloemblaadjes, en/of het blad, en/of de zaden. Soms kun je er thee (tisane) van zetten.

De eetbare bloemen in de zaaikalender staan in de tuinen van Eetbaar IJsselstein. We oogsten daar ook zelf zaden van, die verkocht worden tijdens stekjesmarkten en biologische markten. Regelmatig geven we ook gratis zaden weg. Dat melden we op onze Facebook pagina EetbaarIJsselstein.

Zaaikalender eetbare bloemen

 

Voorzaaien in februari: Knoflook Bieslook

 

Afgelopen dagen is het ongewoon lente-weer in februari, maar een aantal gewassen kun je in februari al (voor)zaaien, ook al is het kouder. Bijvoorbeeld veel allium (uien) soorten. Een leuke plant die wij al vanaf het begin in de Hooghe Camp tuin hebben staan is Knoflook Bieslook (Allium tuberosum), ook wel Chinese Bieslook genoemd. Het blad lijkt niet op dat van bieslook – deze plant heeft platte blaadjes. De bloemetjes vormen een witte bol. Zowel het blad als de bloem is eetbaar en smaakt zacht naar knoflook, vandaar de naam. Het voordeel is dat je adem er niet van gaat ruiken, zoals bij echte knoflook.

De plan blijft vrij klein, zo 25-30 cm hoog en ook niet erg breed, en past daardoor ook heel goed in potten. Een beschutte, zonnige plek die niet te nat wordt is het beste.

De bloeitijd is van juni tot september.  Na de bloei kun je zaad winnen.

De plant bevat veel vitamine C en werkt ontsmettend, anti-biotische en slijmoplossend. Het blad en de bloemetjes zijn heerlijk in een salade. De bloemen staan ook mooi in een boeket.

Lees meer over Knoflook Bieslook

Lees meer over zaaien in februari

Stekjes en/of zaden zijn te koop tijdens Stekjesmarkten, zie de Agenda

 

 

 

 

Groen Café met thema Stekken & Zaaien – Zo 10 maart van 17-19 uur

 

Groen Café met thema Stekken & Zaaien

Het Groen Café IJsselstein is een terugkerende samenwerking van Eetbaar IJsselstein met de Bijenvereniging IJsselstein, de Wijktuin Achterveld, Groei&Bloei en Klimaatneutraal IJsselstein. Het eerstvolgende Groen Café is op zondag 10 maart van 17.00 tot 19.00 uur in Wijkcentrum Xperience aan het Teenschillerpad 2. Het thema van deze keer is: Stekken & Zaaien.

Bezoekers krijgen deze middag theoretische en praktische informatie over stekken & zaaien en allerlei nieuwtjes van de groene organisaties. De toegang is gratis en aanmelden is niet noodzakelijk. Bij de bar is een lekker kopje soep met stokbrood of koffie of thee te koop voor een kleine prijs. Er is ook een stekjestafel met biologische stekjes en zaden, een leestafel, een fotohoek en volop gelegenheid tot netwerken.

 

Zaaien in maart: snijbiet, tuinbonen en kamille

Vandaag de eerste planten gezaaid in de Hooghe Camp tuin: snijbiet, tuinbonen en kamille. De snijbiet is in mei oogstbaar, de tuinbonen in juni en de kamille bloeit in juni.

Van snijbiet kun je heel lang eten als je alleen de buitenste bladeren oogst. De plant kan dan doorgroeien.

Meer over snijbiet: snijbiet een dankbare groente

Meer over de voordelen van peulvruchten zoals tuinbonen: Lokale peulvruchten als eiwitbron 

Weetje: als je bonenkruid bij tuinbonen zet, dan helpt dit om zwarte luis op de tuinbonen te weren. 

afbeelding-voor-website.png

Zaaien in oktober – een goed idee

Vaak starten we met het zaaien in het voorjaar, in maart. Als je naar de natuur kijkt, dan zie je dat er ook veel planten zijn die zelf juist in het najaar zaaien. Na de bloei worden de zaden gevormd en worden ze losgelaten. Voor sommige planten betekent dat dat ze dichtbij de plant op de grond vallen, maar de lichtere zaden of zaden met een ‘parachute’ worden door de wind meegenomen en komen verder weg op de grond terecht. Of ze worden meegenomen door vogels die vruchten eten.

Eetbaar IJsselstein oogst veel zaden uit de twee inspiratie tuinen die door inwoners van IJsselstein onderhouden worden.

  • olijf-komkommer-img_9883olijfkomkommer, Zowel het blad als de vrucht (tot 4 -5 cm rauw te eten, daarna alleen gevuld in de oven of pan) zijn eetbaar. Het is een klimplant die behoorlijk groot kan worden maar wel rank is.De plant stelt niet veel eisen aan de verzorging, maar heeft wel water nodig in droge tijden.
    .
    .
    .
    .
    .
  • oi-kers-img_0259oost-indische kers, klein zakjeDe oost-indische kers is een veelzijdige plant, eetbaar (zowel blad, bloem als zaden) die aan elke eetbare siertuin een vrolijke noot geeft. De bloem smaakt pittig naar radijs, het blad ook maar dan iets zachter. De bloemen staan leuk als je ze uitstrooit over een salade. De ranken van deze plant kunnen 4-6 meter lang worden. Er zijn ook niet-rankende soorten. De bloemen kunnen geel, oranje of rood zijn.
    .
  • aardkastanje
  • adderwortel
  • afrikaantjes
  • bonenkruid
  • bronzen venkel
  • capucijners (blauwschokkers)
  • cichorei
  • cosmea (sierbloem)
  • damastbloem (witbloemig, sierbloem)
  • groot kaasjeskruid
  • grote kaardebol
  • goudsbloem
  • hibiscus (paarsbloemig)
  • judaspenning (sierplant)
  • kardoen
  • kleine pimpernel
  • knoflook-bieslook
  • komkommerkruid (borage)
  • koriander
  • leeuwebek
  • nieuw-zeelandse spinazie
  • papaver (sierbloem)
  • peterselie
  • phlomis
  • stokroos
  • tabaksplant
  • teunisbloem
  • weidebloemen
  • zonnebloem

Van een aantal van de bovenstaande zaden vind je informatie via onze Facebook pagina